Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są potencjalne możliwości redukcji emisji w branży lotniczej bez zmniejszania liczby lotów?
- W jaki sposób wybór modelu samolotu wpływa na poziom emisji dwutlenku węgla?
- Jak ułożenie kabiny i liczba pasażerów w samolocie wpływają na emisyjność?
- Dlaczego naukowcy krytykują nadmierne poleganie na paliwach alternatywnych jako rozwiązaniu dla problemu emisji?
- Jakie systemowe zmiany mogą pomóc w zredukowaniu wpływu lotnictwa na klimat?
Międzynarodowy zespół naukowców związanych m.in. z brytyjskim Uniwersytetem Oksfordzkim i szwedzkim Linnaeus University wykazał, że branża lotnicza może ograniczyć emisje dwutlenku węgla nawet o ponad połowę bez zmniejszania liczby połączeń. Zdaniem ekspertów kluczem nie są paliwa przyszłości i nowe technologie, lecz natychmiastowa poprawa efektywności operacyjnej – od doboru samolotów po sposób konfiguracji kabin w maszynach.
Czytaj więcej
Badanie przeprowadzone przed naukowców z Francji wykazało, że osoby przebywające często na lotniskach narażone są na bardzo wysokie stężenia ultrad...
Emisje z lotnictwa pod lupą naukowców
W czasopiśmie naukowym „Communications Earth & Environment” ukazał się nowy artykuł naukowy poświęcony emisjom dwutlenku węgla w lotnictwie. Eksperci w omawianym w nim badaniu pod lupę wzięli ponad 27 mln lotów w 2023 r. pomiędzy ponad 26 tys. miast na całym świecie. W tym czasie globalny pasażerski transport lotniczy wygenerował aż 577,9 mln ton CO2 – zauważają badacze.
Autorzy artykułu podkreślają, że lotnictwo komercyjne odpowiada za około 4 proc. całkowitego wpływu działalności człowieka na ocieplenie klimatu. Dodają też, że choć samoloty z roku na rok stają się coraz nowocześniejsze i bardziej oszczędne, liczba pasażerów i lotów stale rośnie. Efekt? Emisje sektora nadal pozostają dużym problemem klimatycznym.
Jak pokazują wyniki badania, w 2023 r. na całym świecie średnio na każdy kilometr przelotu jednego pasażera przypadało 84,4 grama dwutlenku węgla. W praktyce różnice są jednak ogromne – na jednych trasach emisje są bardzo niskie, na innych zaś kilkanaście razy wyższe. Wszystko zależy od tego, dokąd i jak się leci.
Czytaj więcej
Naukowcy od lat alarmują na temat szkodliwego wpływu emisji z lotnictwa na pogłębianie się kryzysu klimatycznego. Okazuje się, że zmiany klimatu wy...
Co wpływa na emisyjność lotów?
Naukowcy podkreślają, że różnice w emisjach wynikają zarówno z geografii połączeń, jak i z decyzji podejmowanych przez linie lotnicze. Badacze zidentyfikowali trzy kluczowe czynniki wpływające na emisyjność lotów:
Model samolotu
Jak wskazują badacze, najbardziej wydajne maszyny to obecnie m.in. Boeing 787‑9 – emitujący średnio 55,4 g CO₂/RPK – oraz Airbus A321neo z wynikiem 64,1 g CO₂/RPK. Starsze konstrukcje generują znacząco wyższe emisje.
Konfiguracja kabiny
Z analizy naukowców wynika, że miejsca w klasie biznes i pierwszej są nawet do pięciu razy bardziej emisyjne niż miejsca w klasie ekonomicznej. Dlaczego? Głównie ze względu na większą przestrzeń przypadającą na jednego pasażera.
Obłożenie samolotu
Eksperci wskazują, że w 2023 r. samoloty były średnio zapełnione w niespełna 80 proc. Tymczasem im mniej pasażerów na pokładzie, tym większy ślad węglowy na osobę. Z analizy wynika, że na długiej trasie samolot lecący wypełniony „pod korek” generuje niemal dwa razy mniej emisji na pasażera niż maszyna wypełniona tylko w połowie.
Raport ujawnia także wyraźne różnice regionalne. Badanie wskazuje, że Stany Zjednoczone odpowiadają za 25 proc. globalnych emisji z lotnictwa (144,6 Mt CO₂), a ich średnia intensywność emisji na pasażera jest o 14,3 proc. wyższa od średniej światowej. Najmniej efektywne loty dominują w Afryce, Australii i Norwegii. Z kolei najwyższą efektywność operacyjną odnotowano w Brazylii, Indiach oraz Azji Południowo‑Wschodniej, szczególnie na trasach o bardzo dużym natężeniu ruchu. Rozbieżności występują również w zależności od linii lotniczych
Czytaj więcej
Naukowcy z brytyjskiego Uniwersytetu Cambridge są przekonani, że jednym ze sposobów na ograniczenie szkodliwego wpływu lotnictwa na środowisko jest...
Przyszłość linii lotniczych: Koniec z klasą biznes i tłok na pokładzie?
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest to, że branża lotnicza może znacząco zmniejszyć emisje, nie ograniczając liczby lotów ani pasażerów. Naukowcy podkreślają, że częściowo można zrobić to od razu – wystarczyłoby, by na popularnych trasach linie korzystały z najbardziej efektywnych dostępnych dziś samolotów i konfiguracji kabin. W takim scenariuszu globalne emisje mogłyby spaść o ponad 10 proc.
Naukowcy sprawdzili też najbardziej ambitny wariant zmian. Zakłada on latanie wyłącznie najnowocześniejszymi i najbardziej oszczędnymi modelami samolotów (B787‑9 i A321neo), rezygnację z klas biznes i pierwszej oraz niemal całkowite (95 proc.) wypełnienie maszyn pasażerami. W takim scenariuszu emisje z lotnictwa mogłyby spaść o ponad połowę, a w skrajnym przypadku nawet o 76 proc. – bez zmniejszania liczby podróżnych.
Autorzy artykułu krytykują jednocześnie podejście polityków, które – ich zdaniem – za bardzo opiera się na paliwach alternatywnych, takich jak SAF (Sustainable Aviation Fuel). To zrównoważone paliwo lotnicze – alternatywa dla tradycyjnej nafty produkowana z odnawialnych surowców (np. zużytych olejów, odpadów rolniczych, biomasy) lub z odpadów – które znacząco redukuje emisję CO₂ – nawet o 80 proc. – i pomaga zmniejszyć ślad węglowy lotnictwa. To technologia typu „drop-in” – można ją wykorzystywać w istniejących już samolotach bez modyfikacji silników.
Jaki problem eksperci mają z paliwami alternatywnymi? Ich zdaniem nie rozwiązują one całego problemu klimatycznego lotnictwa. Mogą one co prawda zmniejszać emisje dwutlenku węgla, ale nie eliminują innych szkodliwych zjawisk powstających podczas lotów – takich jak wpływ spalin i smug kondensacyjnych na atmosferę – które również przyczyniają się do ocieplenia klimatu. Skupienie się wyłącznie na paliwach przyszłości odsuwa uwagę od działań, które można wdrożyć natychmiast – oceniają badacze.
Czytaj więcej
Nie da się doprowadzić do stworzenia lotnictwa neutralnego klimatycznie, jeśli myśli się o wykorzystaniu tylko jednego sposobu - wynika z raportu B...
W jaki sposób zredukować emisje w lotnictwie?
Naukowcy proponują m.in. wprowadzenie limitów emisji CO₂. Według wyliczeń, wymuszenie najwyższych standardów branżowych mogłoby obniżyć globalne emisje o 34,6 proc.
Autorzy artykułu zwracają także uwagę, że część problemów ma charakter systemowy. W wielu krajach linie lotnicze otrzymują dopłaty lub mają obowiązek utrzymywania połączeń, na które jest niewielu pasażerów. Efekt? Samoloty latają często niemal puste, a emisje przypadające na jedną osobę są bardzo wysokie. Podobnie działa popularny model przesiadkowy – krótkie loty dowożące pasażerów z mniejszych lotnisk do dużych portów obsługiwane są zwykle przez mniejsze, mniej oszczędne samoloty, co dodatkowo zwiększa ich wpływ na klimat.
Eksperci rekomendują też m.in.: wprowadzenie publicznych rankingów efektywności linii lotniczych, stopniowe wycofywanie dotacji dla nierentownych i nieefektywnych połączeń, uzależnienie opłat lotniskowych od poziomu emisji, wprowadzenie limitów CO₂ na wzór etykiet energetycznych dla sprzętu AGD oraz skupienie polityki klimatycznej na realnym ograniczaniu zużycia paliwa.
