„Drzewa-sprinterzy” zagrażają lasom na całym świecie. Ostrzeżenie ekspertów

Drzewa odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu życia na Ziemi – magazynują dwutlenek węgla, stabilizują gleby, regulują obieg wody oraz tworzą siedliska dla zwierząt czy grzybów. Są także istotnym źródłem surowców i tworzą przestrzenie rekreacyjne dla ludzi. Jednak – jak wskazują eksperci w badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Nature Plants” –– lasy przechodzą obecnie głęboką transformację. Naukowcy zauważają, że te zmiany prowadzą do stopniowego ujednolicenia gatunkowego, co wiąże się z utratą bioróżnorodności oraz osłabieniem funkcjonowania ekosystemów.

Czytaj więcej

Lasy

Kontrowersyjny pomysł na redukcję emisji: Czy zatopienie lasów rozwiąże problem?

Tonący brzytwy się chwyta – tak można podsumować pomysł wycinania drzew w lasach borealnych i spł...

Lasy w czasach przemian. Unikatowe gatunki drzew zagrożone 

W ramach badania naukowcy przeanalizowali dane dotyczące ponad 31 tysięcy gatunków drzew z całego świata. Na tej podstawie udało im się stworzyć globalny obraz tego, jak lasy mogą zmieniać się w przyszłości pod względem różnorodności gatunkowej, odporności oraz funkcji ekologicznych. Wyniki badania wskazują, że w nadchodzących dekadach lasy będą coraz częściej zdominowane przez gatunki szybko rosnące, podczas gdy wolno rosnące drzewa będą narażone na stopniowe zanikanie.

Jens-Christian Svenning z Uniwersytetu w Aarhus – jeden z głównych autorów badania – zwraca uwagę, że szczególnie niepokojące jest to, iż zagrożone będą przede wszystkim gatunki drzew występujące na bardzo ograniczonych obszarach. „Mówimy o niezwykle unikatowych gatunkach, skoncentrowanych zwłaszcza w regionach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie bioróżnorodność jest wysoka, a ekosystemy silnie ze sobą powiązane. Gdy rzadkie, rodzime gatunki znikają, pozostawiają luki w ekosystemach, których obce gatunki rzadko są w stanie wypełnić, nawet jeśli rosną szybko i łatwo się rozprzestrzeniają” – zaznacza Svenning.

Czytaj więcej

Lasy

Amazonia padła ofiarą nielegalnej „gorączki złota”. Rekordowa wycinka lasów

Eksperci alarmują, że uzbrojone grupy przestępcze niszczą lasy tropikalne, by nielegalnie wydobyw...

Zmiany w lasach. Które drzewa są najbardziej zagrożone?

Eksperci podkreślają, że najbardziej zagrożone są gatunki drzew o wolnym tempie wzrostu i wyspecjalizowanych wymaganiach ekologicznych, które pełnią kluczową rolę w stabilności ekosystemów. Charakteryzują się one grubymi liśćmi, gęstym drewnem oraz długim cyklem życia. Zwykle występują one w stabilnych środowiskach, szczególnie w wilgotnych lasach tropikalnych i subtropikalnych. „Stanowią one kręgosłup ekosystemów leśnych i przyczyniają się do stabilności, magazynowania węgla oraz odporności na zmiany” – zauważa Svenning.

Jeśli obecne trendy związane ze zmianami klimatu i eksploatacją lasów utrzymają się, w ekosystemach leśnych coraz większą rolę odgrywać będą gatunki określane przez naukowców jako „sprinterzy”. To drzewa o lekkich liściach i niskiej gęstości drewna, które rosną bardzo szybko. Do tej grupy należą między innymi różne gatunki akacji, eukaliptusa, topoli oraz sosny. „Chociaż gatunki te łatwo się zadomawiają i szybko rosną, są bardziej podatne na susze, burze, szkodniki i wstrząsy klimatyczne. To sprawia, że lasy stają się mniej stabilne i mniej skuteczne w długoterminowym magazynowaniu węgla” – wyjaśnia Svenning.

Badanie wskazuje również, że niemal 41 proc. tzw. gatunków naturalizowanych – czyli drzew, które nie występowały naturalnie w danym regionie, lecz obecnie rosną tam dziko – posiada cechy takie jak szybki wzrost i drobne liście. Dzięki temu dobrze radzą sobie w środowiskach zaburzonych. Jednocześnie – jak zauważa Svenning – rzadko pełnią one te same funkcje ekologiczne co gatunki rodzime. „Co więcej, w krajobrazach dotkniętych obecnymi i przyszłymi zaburzeniami, gatunki naturalizowane mogą jeszcze bardziej utrudniać przetrwanie rodzimych drzew, ponieważ nasila się konkurencja o światło, wodę i składniki odżywcze” – tłumaczy naukowiec.

Proces stopniowego ujednolicania lasów najbardziej dotyka obszary tropikalne i subtropikalne. To właśnie tam – zdaniem naukowców – wiele gatunków drzew będzie najbardziej zagrożonych. „To regiony, w których występuje wiele wolno rosnących gatunków o naturalnie bardzo ograniczonym zasięgu. Są one szczególnie podatne na całkowite wyginięcie, jeśli ich siedliska zostaną zniszczone lub przejęte przez szybko rosnące gatunki” – wyjaśnia główny autor badania, profesor Wen-Yong Guo ze Szkoły Nauk Ekologicznych i Środowiskowych Uniwersytetu Wschodniochińskiego w Szanghaju. Jak dodaje, prognozuje się także wzrost liczby gatunków naturalizowanych i szybko rosnących na całym świecie. „W chłodniejszych częściach półkuli północnej najbardziej prawdopodobną dynamiką będzie inwazja takich gatunków” – podkreśla Guo.

Czytaj więcej

Lasy

Sadzenie drzew nie uratuje nas przed zmianami klimatu. Eksperci studzą entuzjazm

Zalesienie niegdyś zielonych obszarów na Ziemi mogłoby być impulsem przywracającym planecie równo...