Ryby słodkowodne padają ofiarą zmian klimatu. To koniec wędkarstwa, jakie znamy

Mekong należy do najdłuższych rzek świata: meandruje przez kilka azjatyckich państw i na koniec rozlewa się w malowniczą deltę. To ekosystem, w którym żyje ponad tysiąc gatunków ryb – zarówno takich, które są na skraju wyginięcia, jak i tych, które radzą sobie całkiem nieźle. „Wiele z nich migruje na olbrzymie odległości i jest uzależnione od czasu oraz skali corocznych wylewów rzeki, które zwiększają habitat ryb i pozwalają rozpocząć tarło” – opisuje reporter portalu Mongabay.

Ale to, co było sezonowym rytmem pływów i regulowało zachowania i cykl życia ryb, z roku na rok jest coraz mniej pewne – a proces ten zaczął się już kilka dekad temu i tylko się pogłębia. Sezonowe wylewy stały się zjawiskiem nieprzewidywalnym, zmienia się też ich zasięg, zaburzając zwyczaje ryb. Swoje dokładają budowane na rzece zapory, a także zrzucane do niej zanieczyszczenia oraz zjawisko przełowienia.

Coraz mniej ryb w rzekach 

To, co obserwują mieszkańcy regionów rozciągających się wzdłuż Mekongu, to przykład szybko postępującej degeneracji wód śródlądowych na całym świecie. Zmiany klimatyczne wpływają nie tylko na rytm pływów i wylewów, ale też podnoszą temperaturę rzek i zbiorników czy poziom tlenu w wodzie oraz spychają gatunki, które preferowały płycizny, na głębszą wodę.

Czytaj więcej

Susza

Państwo rzucone na kolana przez suszę. Ewakuacja stolicy i modlitwy o deszcz

Kryzys klimatyczny, dokuczliwa susza i nadwerężona infrastruktura pogłębiają kryzys wodny w Irani...

Za tym idzie szybkie zmniejszanie się populacji ryb słodkowodnych. Poszczególne gatunki reagują zresztą inaczej: te, które zwykły żyć w chłodniejszych wodach giną lub zmniejszają swój rozmiar. Ciepłolubne z kolei zyskują niewiele, bo i one są uzależnione od sprawnego działania całego ekosystemu rzeki czy jeziora. Wszystkie zmieniają przyzwyczajenia związane z migracją i rozmnażaniem się.

W wielu przypadkach – podobnie jak miało to miejsce na Odrze – obniżanie się poziomu rzeki czy zbiornika sprawia, że uwalniają się zalegające na dnie zanieczyszczenia, które gromadziły się tam przez dekady. W obliczu tych zmian dotychczasowe sposoby zarządzania i chronienia zasobów słodkowodnych stają się nieskuteczne.

Prawdopodobnie największe badania nad korelacją między zmianami klimatu a zachowaniami i liczebnością ryb słodkowodnych (lub migrujących w określonym czasie z mórz i oceanów do słodkowodnych cieków i akwenów) przeprowadzili badacze z University of Bristol. Objęły one około sześciuset gatunków i ponad 10 tysięcy próbek oraz perspektywę kilku dekad, od 1958 do 2019 r. Wyniki, opublikowane na łamach magazynu „PNAS”, jasno odzwierciedlają proces ucieczki gatunków i kurczenia się populacji. I ocieplania się wód śródlądowych: średnio w tempie 0,21 st. C na dekadę.

Czytaj więcej

Na talerzu

Żywność staje się bardziej kaloryczna, ale mniej odżywcza. Spada ilość białka

Rosnące stężenie dwutlenku węgla w atmosferze sprawia, że żywność staje się bardziej kaloryczna,...

– Powszechną odpowiedzią gatunków zamieszkujących morskie i śródlądowe habitaty na ocieplenie jest zwiększanie się populacji bliżej biegunów, gdzie tworzą się nowe środowiska dla życia, i spadek populacji w obszarach bliższych równikowi, gdzie jest już dla nich zbyt ciepło – podsumowywał prof. Martin Genner, jeden ze współautorów badania. Dla wód śródlądowych ta „nowa równowaga” jednak nie ma znaczenia. – Nasze ustalenia wskazują, że oczekiwane dalsze ocieplenie będzie prowadzić do szeroko zakrojonych przesunięć w strukturze wspólnot gatunków rzecznych, w tym spadku liczebności – dodawał.

Sprzężenie melioracji i ocieplenia

Co naukowcy próbują uchwycić teoretycznie, to wędkarze widzą na co dzień, również w Polsce. „Jezioro, na którym łowiliśmy, w najgłębszym miejscu teraz miało plus minus 2 metry głębokości. Z tego, co mówił (miejscowy wędkarz – red.), kiedyś miało dwa razy tyle, zajmując jednocześnie znacznie większą powierzchnię. Dziś pełno na nim wzdręg i płoci, a i pewnie kilka linów też by się znalazło. Z tego, co mówił mój rozmówca, kiedyś pływały w nim okazy, zdarzały się węgorze i karpie” – czytamy na jednym z forów wędkarskich.