Reklama

Nowy podatek dla firm paliwowych i miliarderów? Negocjacje w ONZ

Koncerny paliwowe objęte nowymi globalnymi podatkami za szkody wyrządzone klimatowi, a osoby bardzo bogate – podatkiem od majątku – takie rozwiązania przewidują propozycje negocjowane w ramach ONZ.

Publikacja: 04.02.2026 05:00

António Guterres, sekretarz generalny ONZ.

António Guterres, sekretarz generalny ONZ.

Foto: SELCUK ACAR / ANADOLU / ANADOLU VIA AFP

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie propozycje ONZ są negocjowane w celu wprowadzenia nowych globalnych podatków dla koncernów paliwowych i najbogatszych osób?
  • Jakie są potencjalne efekty wprowadzenia globalnego podatku od majątku i podatków dla przemysłu paliwowego?
  • Które państwa i organizacje popierają nowe inicjatywy podatkowe ONZ?
  • Jakie są przewidywane korzyści dla krajów najbardziej dotkniętych kryzysem klimatycznym z wprowadzenia opodatkowania największych trucicieli?
  • Jakie wyzwania stoją przed międzynarodową polityką podatkową w kontekście unikania opodatkowania przez korporacje i najbogatsze osoby?

Negocjowane pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) propozycje, których celem jest wzmocnienie międzynarodowej współpracy podatkowej oraz ograniczenie narastających nierówności i skutków kryzysu klimatycznego, przewidują m.in. obłożenie nowymi podatkami firm paliwowych oraz osób najbogatszych. Jakie propozycje brane są pod uwagę?

Czytaj więcej

Podatek od podróży samolotem. Eksperci proponują: nawet 100 mld euro rocznie

ONZ: Globalny podatek dla gigantów paliwowych i osób najbogatszych 

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadzi obecnie prace nad Ramową Konwencją o Międzynarodowej Współpracy Podatkowej. Inicjatywa ta ma między innymi na celu walkę z unikaniem opodatkowania przez korporacje, potencjalne wprowadzenie minimalnego podatku dla najbogatszych oraz uwzględnienie interesów krajów rozwijających się. 

Jak podaje brytyjski dziennik „The Guardian”, w ramach negocjacji nad Konwencją Ramową ONZ o Międzynarodowej Współpracy Podatkowej rozważa się między innymi wprowadzenie nowych rozwiązań. „Firmy wydobywające paliwa kopalne mogą zostać zobowiązane do ponoszenia części kosztów szkód, jakie ich działalność wyrządza klimatowi, a osoby najbogatsze na świecie mogą spodziewać się wprowadzenia podatku od majątku” – wskazano. 

Reklama
Reklama

Wprowadzenie nowych podatków dla koncernów paliwowych i osób najbogatszych popierają dziesiątki państw, których przedstawiciele są zdania, iż to pozwoliłoby wprowadzić w życie zasadę „zanieczyszczający płaci”. Zmiana mogłaby też spowodować zwiększenie wkładu osób najbogatszych w przeciwdziałanie skutkom zmian klimatu. 

Przedstawiciele państw rozwijających się sygnalizują, że obecny kształt projektu jest dla nich niewystarczający. Ich zdaniem zapisy dotyczące opodatkowania zysków koncernów paliwowych zostały w nim znacząco złagodzone. Z dokumentu wykreślono też propozycję utworzenia globalnego rejestru aktywów, który mógłby ułatwić skuteczne opodatkowanie najzamożniejszych osób.

Czytaj więcej

Nowy podatek dla najbogatszych na ratowanie klimatu? „Nikt nie jest przeciw”

Podatek dla firm paliwowych coraz bliżej

Jeśli stronom negocjacji udałoby się uzgodnić szczegóły, konwencja mogłaby zostać przyjęta pod koniec przyszłego roku. Prace nad dokumentem szły dotychczas powoli. Inicjatywa została po raz pierwszy przedstawiona przez kraje afrykańskie w 2022 r., ale Stany Zjednoczone wycofały się wówczas z rozmów na ten temat. Co ważne, nie zablokowało to jednak pozostałym państwom możliwości kontynuowania negocjacji. Część krajów rozwiniętych podkreśla, że kwestie podatkowe powinny być omawiane w ramach OECD, zrzeszającej wyłącznie gospodarki wysoko rozwinięte, a nie w ONZ, gdzie głos mają wszystkie państwa.

Jeżeli traktat wejdzie w życie, może okazać się przełomem w międzynarodowej polityce podatkowej, prowadząc do realnego obciążenia producentów paliw kopalnych kosztami szkód, które wyrządza środowisku ich działanie, a także do zwiększenia udziału najzamożniejszych w finansowaniu globalnych wyzwań.

Warto zauważyć, że – jak zaznaczają eksperci – w ostatnich latach nierówności jeszcze bardziej się zwiększyły. Najbogatsze 0,001 proc. populacji – czyli około 56 tys. osób – posiada obecnie trzykrotnie więcej majątku niż uboższa połowa ludzkości. Do tego ta dysproporcja wciąż się pogłębia.

Reklama
Reklama

Zdaniem wielu nadchodząca runda rozmów będzie kluczowa. Takiego zdania jest między innymi Sergio Chaparo Hernandez z Tax Justice Network, międzynarodowej organizacji, której celem jest między innymi walka z unikaniem opodatkowania. „Najbliższe negocjacje w Nowym Jorku będą prawdziwym testem: czy państwa członkowskie potrafią stworzyć międzynarodowe zasady podatkowe odpowiadające epoce katastrofy klimatycznej” – mówi. 

Według Tax Justice Network państwa – z powodu wykorzystywania rajów podatkowych przez korporacje i zamożne osoby prywatne – tracą rocznie około 492 mld dolarów. „Firmy naftowe i gazowe w ostatnich latach osiągnęły setki miliardów dolarów nadmiarowych zysków, szczególnie po wzroście cen surowców, który nastąpił po inwazji Rosji na Ukrainę” – czytamy. 

Dane Eurodad – sieci około 60 organizacji pozarządowych z ponad 20 krajów Europy, która zajmuje się sprawiedliwością gospodarczą i finansowaniem rozwoju – wskazują natomiast, że 20-procentowy dodatkowy podatek od zysków 100 największych producentów paliw kopalnych przyniósłby ponad 1 bln dolarów w ciągu dekady od podpisania Porozumienia Paryskiego w 2015 r. „Odpowiedzialność spoczywa na największych światowych trucicielach. Przemysł paliw kopalnych i superbogaci nadal zwiększają swoje majątki, podczas gdy my walczymy o przetrwanie” – zaznacza Tapugao Falefou, stały przedstawiciel Tuvalu – wyspiarskiego kraju na Pacyfiku – przy ONZ. 

Klimat i ludzie
Amerykanie chcą masowo uciekać przed zmianami klimatu. Porażka narracji Trumpa
Klimat i ludzie
Spór o Grenlandię ma drugie dno. Cały świat może oberwać rykoszetem
Klimat i ludzie
Mirosław Proppé: O czym powinniśmy pamiętać wchodząc w 2026 rok?
Klimat i ludzie
Bogdan Chojnicki: Lekceważenie problemu zmian klimatu to droga donikąd
Klimat i ludzie
Ile dopłacamy na co dzień z powodu zmian klimatu? Eksperci to zbadali
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama