Materiał powstał we współpracy z Signify Poland

W jaki sposób samorządy mogą realnie oszczędzać energię w dobie rosnących cen i kryzysu energetycznego?

Infrastruktura miejska, w tym oświetlenie przestrzeni miejskiej oraz budynków, to jedne z najbardziej energochłonnych segmentów rynku. Redukowanie zużycia energii i podnoszenie efektywności energetycznej infrastruktury to kwestia strategiczna i absolutnie priorytetowa.

Światło towarzyszy nam dosłownie wszędzie, a zainstalowane oświetlenie w Polsce w przeważającej mierze wciąż bazuje na energochłonnych konwencjonalnych źródłach światła. Jest to obszar interwencji, który ma ogromny potencjał do oszczędności z krótkim okresem zwrotu z inwestycji, a dodatkowo jest niezwykle prosty do wdrożenia i daje możliwość szybkiego korzystania z benefitów modernizacji.

Według analizy Signify przy łącznej skali inwestycji na poziomie kraju w wysokości ok. 10 mld zł w wymianę oświetlenia tylko w trzech sektorach: oświetlenie uliczne i drogowe, edukacja oraz ochrona zdrowia, zyskujemy rocznie ponad 2,5 mld zł oszczędności, co daje prosty okres zwrotu na poziomie do czterech lat. W sektorze oświetlenia drogowego i ulicznego oszczędzimy najwięcej, bo ok. 1,3 mld zł w skali roku, a prosty okres zwrotu wynosi obecnie do dwóch lat.

Sama zamiana na technologię LED to oszczędność rzędu 50 proc., jednak dodanie możliwości sterowania i zarządzania pozwala zaoszczędzić kolejne 20–30 proc. Zaryzykowałbym stwierdzenie, że nie ma obecnie alternatywnej technologii, która pozwoli tak szybko i w tak łatwy sposób obniżyć koszty zużycia energii i utrzymania, kontrybuując jednocześnie do celów klimatycznych.

Inteligentne zarządzanie oświetleniem znane i z powodzeniem stosowane jest już od wielu lat w dużych ośrodkach miejskich, ale również w mniejszych miastach i gminach wiejskich w Polsce. Zarządzanie infrastrukturą oświetleniową poprzez zintegrowane systemy sterowania przekłada się na podniesienie bezpieczeństwa i komfortu mieszkańców, przy jednoczesnym elastycznym dopasowaniu oświetlenia do potrzeb miejskich. Z drugiej strony, kryzys energetyczny sprawia, że w ostatnim czasie w niektórych samorządach podejmuje się decyzje o wyłączaniu (częściowym czy całkowitym) oświetlenia, co nie tylko nie rozwiązuje problemu, ale przekłada się na pogorszenie bezpieczeństwa na chodnikach i drogach.

Odpowiedzią na obecne wyzwania energetyczne jest modernizacja infrastruktury miejskiej, a odkładanie decyzji to utracone korzyści w skali całego kraju.

Co dla sieci energetycznej oznacza zmniejszenie zapotrzebowania na energię ze strony dużych odbiorców, jakimi są samorządy?

Z perspektywy Krajowego Systemu Energetycznego (KSE) zmniejszenie zapotrzebowania na energię ze strony samorządów da możliwość wykorzystania zaoszczędzonej energii na przykład w elektryfikacji transportu czy systemów grzewczych wykorzystujących pompy ciepła.

Szacujemy, że uwolnienie oszczędności drzemiących w niezmodernizowanej infrastrukturze oświetleniowej we wszystkich sektorach w Polsce pozwoliłoby na zasilenie 3,2 mln pomp ciepła lub umożliwiło ładowanie 3,7 mln sztuk pojazdów elektrycznych rocznie.

Jak oświetlenie LED wpisuje się w koncepcję smart city?

Modernizacja infrastruktury świetlnej na technologię LED to obecnie już standard. Natomiast architektura zintegrowanych systemów oświetleniowych LED jest tożsama z koncepcją smart city. Inteligentne systemy oświetleniowe pozwalają nie tylko na monitoring zużycia energii oraz zarządzanie infrastrukturą w trybie rzeczywistym, ale także na integrację wielu urządzeń i czujników IoT (internetu rzeczy – red.) do zbierania i wykorzystywania danych m.in. w zakresie poziomu hałasu, zanieczyszczenia powietrza czy intensywności ruchu na drogach.

Zyskujemy zatem w pełni elastyczne dopasowanie oświetlenia do potrzeb miejskich, w tym możliwość wdrożenia kryzysowych kalendarzy świecenia (bez konieczności wyłączania latarni) poprzez wyraźne zmniejszenie natężenia światła, pozwalających osiągnąć znaczące oszczędności, zachowując przy tym minimalne wymagane standardy bezpieczeństwa.

Jednak zmiana systemu oświetlenia przez samorząd to spory wydatek. Jak można finansować tego typu inwestycje?

Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że samorządy mierzą się obecnie z niemałymi trudnościami finansowymi i zwyczajnie może być ich nie stać na inwestycję w nowoczesny system oświetlenia. Jednak na rynku dostępnych jest wiele programów finansowania projektów w obszarze efektywności energetycznej, w tym znane Regionalne Programy Operacyjne, SOWA z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Polski Ład, ale także model ESCO, czyli spłaty projektu z wygenerowanych oszczędności na energii, a kapitał potrzebny na realizację dostarcza podmiot prywatny. Co więcej, w nowej perspektywie finansowej pojawią się wkrótce środki z Umowy Partnerstwa, a wśród nich programy krajowe, tj. FENIKS oraz kolejne Regionalne Programy Operacyjne.

Jakie skutki dla klimatu ma przechodzenie na oświetlenie LED?

Przechodzenie na oświetlenie LED ma ogromny wpływ na środowisko i klimat. Prawie 20 proc. energii elektrycznej jest wykorzystywane na oświetlenie. Nasze rozwiązania pozwalają zmniejszyć zużycie energii trzy–czterokrotnie, dzięki czemu w wyniku pełnej modernizacji oświetlenia z wykorzystaniem zintegrowanych systemów oświetlenia LED może spaść do 8 proc.! To bardzo dobra informacja dla mieszkańców, środowiska i klimatu.