Reklama

Na niszczenie przyrody wydajemy znacznie więcej niż jej ratowanie. ONZ alarmuje

Z nowego raportu Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) wynika, że świat wydaje 30 razy więcej na niszczenie przyrody niż na jej ochronę.

Publikacja: 26.01.2026 16:00

Raport UNEP wskazuje, że globalne inwestycje uderzające w dobrostan planety opiewają na gigantyczne

Raport UNEP wskazuje, że globalne inwestycje uderzające w dobrostan planety opiewają na gigantyczne kwoty – jedynie w 2023 r. było to 7,3 biliona dol.

Foto: JASON WHITMAN / NURPHOTO / NURPHOTO VIA AFP

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego globalne wydatki na niszczenie przyrody przewyższają nakłady na jej ochronę?
  • Jakie sektory gospodarki są głównymi źródłami finansowania działań szkodzących środowisku?
  • Jakie zmiany w finansowaniu są niezbędne, by zwiększyć inwestycje w rozwiązania proekologiczne?
  • Jakie konkretne działania proponują eksperci UNEP, aby wspierać ochronę środowiska?

Najnowszy raport Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) „The State of Finance for Nature 2026” nie pozostawia złudzeń – wskazuje, że wartość inwestycji szkodzących środowisku wielokrotnie przewyższa nakład na ochronę przyrody. Jak zaznaczają eksperci, na każdego jednego dolara zainwestowanego globalnie w ochronę przyrody wydaje się 30 dolarów na działania prowadzące do jej degradacji. 

Czytaj więcej

Powstało pierwsze na świecie „archiwum lodu”. Pamiątka po znikających lodowcach

Ile kosztują działania szkodzące przyrodzie?

Raport UNEP wskazuje, że globalne inwestycje uderzające w dobrostan planety opiewają na gigantyczne kwoty – jedynie w 2023 r. było to 7,3 biliona dol. Jak wyjaśniają eksperci, 4,9 biliona dol. pochodziło ze źródeł prywatnych i było silnie skoncentrowane w kilku sektorach gospodarki: użyteczności publicznej, przemyśle czy energetyce. 2,4 biliona dol. stanowiły zaś publiczne subsydia szkodliwe dla środowiska, kierowane m.in. do sektorów paliw kopalnych, rolnictwa, gospodarki wodnej, transportu oraz budownictwa.

Dla porównania, finansowanie rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature based Solutions, NbS) osiągnęło w 2023 r. poziom 220 miliardów dol. Blisko 90 proc. tej kwoty pochodziło ze środków publicznych. 

Reklama
Reklama

Program Środowiskowy ONZ zwraca uwagę na dość małe zaangażowanie sektora prywatnego w rozwiązania NbS. W 2023 r. inwestycje tego rodzaju wyniosły 23,4 mld dol., co stanowi 10 proc. całkowitych nakładów na ten cel. Jak podkreślono w raporcie, „świat biznesu i finansów nadal nie mobilizuje środków adekwatnych do rosnącej świadomości ryzyk oraz szans wynikających z ochrony ekosystemów”.

Eksperci UNEP zaznaczają, że inwestycje w rozwiązania oparte na naturze muszą wzrosnąć 2,5-krotnie, osiągając poziom 571 miliardów dol. rocznie do 2030 r.. Kwota ta odpowiada zaledwie 0,5 proc. globalnego PKB (według danych z 2024 r.), co – jak zauważono w raporcie – pokazuje, że „luka finansowa jest możliwa do zamknięcia przy odpowiednim ukierunkowaniu kapitału”. 

Czytaj więcej

Przełomowy traktat wchodzi w życie. Dotyczy połowy powierzchni Ziemi

„Jeśli podążymy za pieniędzmi, zobaczymy skalę wyzwania, które stoi przed nami. Możemy albo inwestować w niszczenie przyrody, albo napędzać jej odbudowę – nie ma drogi pośredniej” – mówi Inger Andersen, dyrektor wykonawcza UNEP. „Podczas gdy finansowanie rozwiązań opartych na naturze posuwa się naprzód bardzo powoli, szkodliwe inwestycje i subsydia gwałtownie rosną. Ten raport oferuje decydentom jasną mapę drogową, jak odwrócić ten trend i współpracować z naturą, a nie przeciwko niej” – dodaje. 

„Światowe przepływy finansowe pilnie potrzebują zmiany – od degradacji środowiska ku inwestycjom w rozwiązania oparte na naturze” – zaznacza natomiast Reem Alabali-Radovan, minister ds.współpracy gospodarczej i rozwoju Niemiec. „Sektor prywatny odgrywa w tym kluczową rolę. Niemiecka polityka rozwojowa wspiera kraje partnerskie w wycenie ich kapitału naturalnego, tak aby mógł on być uwzględniany w kluczowych decyzjach politycznych. Może to wyznaczyć drogę do zrównoważonej i odpornej na przyszłość gospodarki” – podkreśla. 

Czytaj więcej

Kontrowersyjny pomysł na redukcję emisji: Czy zatopienie lasów rozwiąże problem?
Reklama
Reklama

Eksperci ONZ apelują: Globalne inwestycje muszą się zmienić

Eksperci zaznaczają, żeby pomóc planecie – zwłaszcza w obliczu kryzysu klimatycznego – należy jednocześnie odchodzić od inwestycji, które niszczą środowisko, oraz zwiększać finansowanie działań wspierających przyrodę we wszystkich sektorach gospodarki.

W praktyce oznacza to m.in.: zazielenianie miast – aby ograniczać upały i poprawiać jakość życia mieszkańców – a także włączanie rozwiązań opartych na naturze do infrastruktury drogowej i energetycznej oraz rozwój materiałów budowlanych, które pochłaniają dwutlenek węgla zamiast go emitować – wskazują badacze.  UNEP podkreśla, że tego rodzaju inwestycje muszą uwzględniać lokalne warunki środowiskowe, społeczne i kulturowe oraz być realizowane w sposób sprawiedliwy i dostępny dla wszystkich.

Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) to agenda ONZ powołana rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 2997 z 16 grudnia 1972 r. Organizacja zapewnia przywództwo oraz wspiera współpracę międzynarodową na rzecz ochrony środowiska, inspirując, informując i umożliwiając państwom oraz społeczeństwom poprawę jakości życia bez uszczerbku dla przyszłych pokoleń.

Planeta
Kurorty zimowe szykują się na zmiany klimatu: Mniej śniegu, więcej gości
Planeta
Nowe zagrożenie dla Bałtyku. Niemcy wykryli w wodzie pierwiastki ziem rzadkich
Planeta
Rok pozornego spokoju. Zmiany klimatu w Polsce wcale nie wyhamowały
Planeta
Rok pełen złych wiadomości dla klimatu. Anomalie opanowały całą Europę
Planeta
2025 będzie drugim najcieplejszym rokiem w historii? „To już nie abstrakcja”
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama