Duże statki niszczą Bałtyk. Eksperci z Niemiec ujawnili skalę problemu

Zdaniem ekspertów turbulencje generowane przez duże jednostki pływające, nie tylko mieszają warstwy wody, lecz także prowadzą do erozji dna morskiego. Co to oznacza dla ekosystemów morskich?

Czytaj więcej

Planeta

Nowe zagrożenie dla Bałtyku. Niemcy wykryli w wodzie pierwiastki ziem rzadkich

Naukowcy odkryli, że w Morzu Bałtyckim oraz Północnym występują pozostałości środków kontrastowyc...

Jaki wpływ na Bałtyk ma ruch statków? Nowe odkrycie naukowców 

Morze Bałtyckie należy do najintensywniej użytkowanych obszarów morskich na świecie. W jego zlewni mieszka około 85 milionów ludzi, a znaczna część transportu towarowego i pasażerskiego pomiędzy państwami regionu odbywa się właśnie drogą morską. Tymczasem dane wskazują, że główne szlaki żeglugowe – szczególnie te w zachodniej części akwenu – przecinają obszary o stosunkowo niewielkiej głębokości, często poniżej 20 metrów.

Wyniki badań opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nature Communications” wskazują, że ruch dużych statków w intensywnie użytkowanych rejonach zachodniego Bałtyku prowadzi do istotnych zmian w strukturze kolumny wody oraz do erozji dna morskiego. Naukowcy podkreślają, że po raz pierwszy udokumentowano wpływ żeglugi na płytkie obszary morskie w takiej skali. 

„Dotychczas wpływ ruchu statków omawiano głównie w kontekście emisji, hałasu czy ryzyka wypadków. Nasze badanie miało na celu sprawdzenie, czy i w jaki sposób statki działają również jako czynnik mechaniczny, którego oddziaływanie sięga aż dna morskiego” – wyjaśnia Jacob Geersen z IOW, główny autor badania. 

Czytaj więcej

Liderzy

Strategia dla makroregionu Morza Bałtyckiego ważniejsza niż kiedykolwiek

Ósemka unijnych krajów nad Bałtykiem zamierza zacieśniać współpracę jeszcze sprawniej i szybciej...

Dno morskie Bałtyku w coraz gorszym stanie

Kluczowe znaczenie dla naukowców miały rejsy badawcze do Zatoki Kilońskiej, w tym ekspedycja AL619 w 2024 r. z udziałem statku badawczego Alkor, prowadzonego przez Kiel University (CAU). W trakcie badań wykonano mapowanie powierzchni dna z dokładnością do centymetrów. Uzyskane dane porównano z wcześniejszymi pomiarami z 2014 r., przeprowadzonymi przez niemiecką Federalną Agencję Morską i Hydrograficzną na tym samym obszarze. Dodatkowo badacze wykonali także pomiary akustyczne, temperaturowe i zasolenia w kolumnie wody. Dzięki analizie próbek zdobyto informacje o rozkładzie wielkości ziaren piasku w osadach oraz mobilności materiału dennego. By określić natężenie ruchu, typy jednostek i ich zanurzenie, przeanalizowano zaś dane o pozycjach statków. Inne obserwacje pozwoliły natomiast oszacować naprężenia generowane przez śruby napędowe i powiązać je z obserwowanymi wzorcami erozji.

Największe zmiany, które wywołane zostały przez ruch statków, zaobserwowano na dnie morskim. Naukowcy zarejestrowali tysiące niewielkich zagłębień, szczególnie wokół większych głazów. Struktury te miały najczęściej eliptyczny kształt, średnicę około dziesięciu metrów oraz głębokość do jednego metra. Występowały one przede wszystkim wzdłuż głównych tras żeglugowych. Porównanie danych z lat 2014 i 2024 wykazało, że zagłębienia te powstają i częściowo zanikają w ciągu kilku lat lub dekad, co wyklucza ich czysto geologiczne pochodzenie. Największe zmiany – jak przypuszczano – odnotowano w obszarach o największym natężeniu ruchu statków o dużym zanurzeniu. W najbardziej intensywnie użytkowanych rejonach przez badany obszar przepływało średnio nawet 50 jednostek dziennie.

Na obszarze badań – obejmującym około 7,2 km2 – statki wyrwały z dna morskiego około 450 tys. m3 osadów. Oznacza to, że średnio warstwa dna zmniejszyła się aż o około sześć centymetrów.

Badania sugerują, że turbulencje wytwarzane przez statki mają niezwykle duży wpływ na akwen. Pomiary wykazały, że ślad jednostki wraz z pęcherzykami powietrza może sięgać nawet 12-16 metrów w głąb, zaburzając naturalne warstwy wody. W większości przypadków miało to wpływ niemal na całą głębokość wody, a kilwater – ślad torowy statku – docierał od trzech do dziesięciu metrów nad dnem morskim.