Nowy lider globalnej polityki klimatycznej. Chiny przestają ukrywać swe zamiary

„Publiczny dyskurs na temat odpowiedzialności za klimat sprowadza się do indywidualnych wyborów. Obywatelom mówi się, żeby dbali o recykling, jedli warzywa czy redukowali swój ślad węglowy, podczas gdy systemowe źródła emisji – od produkcji przemysłowej do państwowych subsydiów dla paliw kopalnych – w olbrzymiej mierze zostają przemilczane. Czas, by globalny dyskurs przesunął się z cnót osobistych na odpowiedzialność strukturalną, od stylu życia do wielkoskalowych reform politycznych i gospodarczych” – pisze w opublikowanym kilka dni temu komentarzu na łamach „China Daily” politolog Hu Yong.

Z perspektywy toczącego się na świecie dialogu na temat polityki klimatycznej te uwagi brzmią niezbyt świeżo. Zarówno europejska polityka klimatyczna, jak i nawet chińska transformacja energetyczna zdają się od dawna zmierzać w kierunku sugerowanym przez autora komentarza. Jednak sformułowanie takiej połajanki na łamach dziennika uchodzącego za tubę rządzącej Chinami partii sygnalizuje, że Pekin zaczyna na serio przymierzać się do roli lidera globalnej polityki klimatycznej.

Czytaj więcej

Klimat

Brytyjski wywiad o scenariuszach zmian klimatu. „Globalna walka o żywność”

Upadek ekosystemów ograniczający dostęp do żywności, globalna rywalizacja o zasoby żywnościowe, n...

„Politycy muszą zrozumieć, że odpowiedź na zmiany klimatyczne będzie czynnikiem decydującym o ich politycznym sukcesie lub porażce” – pisze Hu, nie wspominając przezornie, o których polityków mu chodzi. „Powinni odpowiednio odnieść się do zmian klimatycznych – nie przez symboliczne działania, jak zakaz stosowania plastikowych słomek, ale biorąc się za największe źródła emisji, jak węgiel i ropa. Jeśli przemysł opierałby się takiej polityce, mogą być konieczne ścisłe regulacje, które wymuszą zmiany, czy nawet zmuszenie opornych firm do zamknięcia. Z adekwatnym finansowaniem, taka strategia może zakłócić istniejące cykle i pomóc obniżyć ceny” – dodaje.

Chiny: Nowy lider transformacji energetycznej

Jedną z licznych tradycji współczesnej chińskiej polityki jest wypuszczanie swoistych balonów próbnych: „niezależni” eksperci podrzucają opinii publicznej jakiś pomysł, co pozwala sprawdzić reakcje różnych grup wewnątrz aparatu partyjnego i poza nim. To umożliwia w razie czego wycofanie się z proponowanej koncepcji, albo wręcz przeciwnie – zrealizowanie jej „w odpowiedzi na społeczne zapotrzebowanie”.

Dotychczasowa polityka klimatyczna Chin była mało entuzjastyczna, a bardziej pragmatyczna. Kraj uchodzący za największego emitenta gazów cieplarnianych na świecie zbywał nagabywania w tej sprawie wzruszeniem ramion, prowadząc politykę dwutorową. Z jednej strony fundamentem energetyki pozostawały paliwa kopalne, z węglem na czele. Szeroko zakrojony program budowy elektrowni węglowych dopiero zaczyna hamować, a z licznych eksperckich analiz wynika, że prawdopodobnie przeholowano i część tych obiektów pracuje na niskich obrotach.

Z drugiej strony, to naturalne: w ciągu kilku ostatnich lat realizowano szybką transformację energetyczną – Chiny stały się liderem rynku nowych mocy odnawialnych. W całym kraju jak grzyby po deszczu rosną instalacje wiatrowe i fotowoltaiczne, a branża takich technologii – stworzona pierwotnie na potrzeby podboju zachodnich rynków, gdzie transformacja wystartowała wcześniej – teraz może się rozwijać w oparciu o rynek wewnętrzny.

Czytaj więcej

Klimat i ludzie

Spór o Grenlandię ma drugie dno. Cały świat może oberwać rykoszetem

„Grenlandzki obłęd”, jaki miał ogarnąć Biały Dom, bywa kwitowany prosto: chodzi o przejęcie złóż...

Tak czy inaczej, z punktu widzenia zaspokojenia potencjalnego popytu na energię Chiny wydają się zabezpieczone, co zapewne pozwoli im teraz swobodnie żonglować potencjalną jej produkcją zgodnie z potrzebami. Nie jest zapewne przypadkiem, że emisje CO2 Chin w ostatnich dwóch latach zapewne się „wypłaszczyły”, a może zaczną nawet spadać – i to pomimo wzrostu zapotrzebowania o 6,1 proc. w pierwszej połowie 2025 r. Według danych Carbon Brief to w dużej mierze zasługa uruchamiania nowych OZE – w trzecim kwartale ub.r. produkcja odnawialnej energii wzrosła o 46 proc. (fotowoltaika) i 11 proc. (źródła wiatrowe) w porównaniu do analogicznego okresu rok wcześniej. Dodatkowo, np. szybki rozwój e-mobilności sprawił, że emisje w transporcie spadły w ciągu roku o 5 proc.

Pekin w roli lidera 

Innymi słowy, Chiny aplikują sobie ekspresową transformację energetyczną na wzór tej, którą Zachód dziś pod presją populizmu i sceptycyzmu klimatycznego wyhamowuje. I najwyraźniej docierają w tym procesie do etapu, na którym zaczynają się czuć bezpiecznie. A to pozwala im stopniowo obejmować rolę lidera kampanii hamowania zmian klimatycznych.