Polskie prawo dopiero od grudnia 2021 r. pozwala na ograniczenia dla ruchu pojazdów na podstawie ich emisyjność. Wprowadzenie stref leży natomiast w gestii samorządów, które po zmianie ustawy rozpoczęły starania nad utworzeniem własnych stref czystego transportu.
Najbardziej zaawansowana prace są w Krakowie i Warszawie, ale w sprawie działają też Łódź, Wrocław, Zabrze, Gliwice, Rzeszów, Bydgoszcz i Gdańsk. Pierwsza – a raczej ponownie po niepowodzeniu kilka lat temu – może powstać w Krakowie, i to jeszcze w tym roku. Kolejnymi miastami, które zapowiedziały SCT, jest Warszawa oraz Wrocław. A to dopiero początek, gdyż zgodnie z obowiązującym prawem, wraz z nowelizacją Ustawy o Elektromobilności i Paliwach Alternatywnych, zniesiono ograniczenie minimum 100 tysięcy mieszkańców w gminie, by strefa w ogóle mogła powstać. Obecnie może zostać wdrożona nawet w małej miejscowości.
Strefa to nic innego jak przyjęcie nowych zasad poruszania się samochodem po wybranych obszarach miasta i ograniczenie wjazdu pojazdom emitującym najwięcej zanieczyszczeń, czyli zwykle kilkunastoletnim lub starszym autom.
Czytaj więcej
Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego twierdzą, że gdyby wszystkie kraje brały przykład z Niderlandów i korzystały z rowerów w takim samym stopniu,...
Polska w tyle za Europą
Strefa czystego transportu to stosowany w Europie od lat sposób na poprawę jakości powietrza w miastach oraz dbania o zdrowie ich mieszkańców. Przykładem może być wprowadzona w 2008 r. strefa w Berlinie, dzięki której zmniejszono o 70 proc. liczbę rejestracji aut osobowych, które nie spełniały normy emisji spalin Euro 2, a ciężarowych o 55 proc. Przełożyło się to na spadek emisji cząstek stałych z pojazdów aż o 50 proc., a tlenków azotu o 20 proc.
W praktyce strefa czystego transportu egzekwowana jest bardzo podobnie do istniejących już przepisów ruchu drogowego, jak np. zakazy wjazdu dla pojazdów ciężarowych czy ograniczenia parkowania w centrach miast. Spełnianie wymogów strefy i prawo wjazdu do niej potwierdza stosowna naklejka na szybie samochodu wydawana przez odpowiedni urząd.
Czytaj więcej
Aby ograniczyć nadmierną emisję dwutlenku węgla i wynikające z niej niebezpieczne zmiany klimatyczne, władze Hajnan, prowincji na Morzu Południowoc...
Celem strefy czystego transportu jest obniżenie ilości zanieczyszczeń emitowanych przez pojazdy silnikowe, choć jednym z ubocznych skutków funkcjonowania strefy może być zmniejszenie liczby samochodów w mieście. Zatem utworzenie strefy lub zaostrzenie jej zasad każdorazowo dotyczy niedużego procenta pojazdów, gdyż określa ona jedynie, jaką ilość zanieczyszczeń pojazdy mogą emitować w oparciu o przyjęte normy emisji. Oznacza to, że nie zakazuje ona wjazdu samochodem np. do centrum miasta, a tylko go ogranicza.
Stopniowe zmiany
Strefa czystego transportu nie wpływa na zmiany organizacji ruchu. Na ich granicach nie instaluje się bramek jak na autostradach, a jedynie ustawia informacyjne znaki drogowe. Prawo do wjazdu do stref egzekwowane jest podczas wyrywkowych kontroli policyjnych, podobnie jak ma miejsce w przypadku kontroli płatnego parkowania. Warunkiem wjazdu do strefy jest konieczność uzyskania odpowiedniej naklejki uprawniającej.
Ważne: strefa czystego transportu nie jest wprowadzana z dnia na dzień, a najczęściej z kilkunastomiesięcznym wyprzedzeniem i po wcześniejszych konsultacjach społecznych. Termin utworzenia strefy, jak i zakres jej obowiązywania każdorazowo konsultowane są z mieszkańcami przez lokalne władze.
Czytaj więcej
Od początku czerwca do końca wakacji w Niemczech za 9 euro można było kupić bilet, który uprawniał do nielimitowanej liczby podróży transportem pub...
Przepisy zezwalają na to, by wybrane kategorie pojazdów (np. wóz strażacki, samochód dla osoby z niepełnosprawnością czy śmieciarka) były objęte wyjątkami i miały prawo wjazdu do strefy, nawet jeśli nie spełniają norm emisyjnych. Także ten zakres wyjątków ustalany jest podczas konsultacji społecznych.
Często podczas konsultacji samorządy spotykają się z oczekiwaniem społecznym, aby zmianom w zasadach poruszania się autem po mieście towarzyszyły inwestycje w alternatywne rozwiązania, dlatego też równolegle ze strefami czystego transportu prowadzone są np. inwestycje transport publiczny, carsharing czy infrastrukturę rowerową.
Strefy czystego transportu w Europie
• W 1996 r. utworzono w Sztokholmie pierwszą strefę czystego transportu.
• Obecnie ponad połowę stref znajduje się we Włoszech a 1/4 w Niemczech.
• W Europie Środkowej i Wschodniej jak dotąd nie powstała żadna strefa.
• Do 2025 r. w Europie będzie najprawdopodobniej funkcjonować 507 stref czystego transportu, głównie z powodu nowych krajowych przepisów wchodzących w życie we Francji, Hiszpanii w Polsce, wspierających tworzenie takich rozwiązań.
• Zgodnie z raportem „Trendy rozwoju stref nisko- i zeroemisyjnych w Europie” w Polsce do 2025 r. powstaną dwie strefy czystego transportu.
