Tempo ocieplania się klimatu przyspiesza. „Czerwona linia” coraz bliżej

Wnioski z nowych badań nie napawają naukowców optymizmem – wynika z nich bowiem, że tempo globalnego ocieplenia niemal podwoiło się od 2015 r. Eksperci ostrzegają, że jeśli utrzyma się ono na obecnym poziomie, średnia temperatura na Ziemi może wzrosnąć o ponad 1,5°C względem poziomu sprzed epoki przemysłowej (limit wyznaczony w Porozumieniu Paryskim) jeszcze przed 2030 r.

Czytaj więcej

Emisje

Katastroficzna wizja zmian klimatu coraz bardziej realna. Dwa scenariusze

Świat pozostaje na kursie prowadzącym do katastrofalnego wzrostu średniej temperatury globalnej o 2,6 stopnia Celsjusza. „To oznacza globalną katas...

Naukowcy: Globalne ocieplenie przyspiesza

Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Geophysical Research Letters” wyodrębnili trend długoterminowego ocieplenia spowodowanego działalnością człowieka, eliminując wpływ naturalnych czynników, takich jak El Niño, wybuchy wulkanów czy zmiany aktywności słonecznej.

Z analizy ekspertów wynika, że od 2015 r. tempo globalnego ocieplenia – wywołanego działalnością człowieka – niemal się podwoiło. Według badań, świat ocieplał się średnio o 0,2°C na dekadę od lat 70. XX wieku, ale tempo to w 2015 r. wzrosło do 0,35°C na dekadę.

„Kluczowy wynik tego badania nie polega na tym, jak szybko ociepla się planeta, lecz na tym, że ocieplenie zachodzi teraz szybciej niż kiedyś” – zaznacza w rozmowie z portalem Carbon Brief dr Grant Foster, jeden z autorów badania i były konsultant Tempo Analytics – firmy zajmującej się analizą danych, w tym klimatycznych i środowiskowych. 

Badanie wskazuje także, że 2024 r. był najgorętszym w historii pomiarów, a średnia globalna temperatura powierzchni Ziemi przekroczyła 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Badacze zaznaczają jednak przy tym, że przekroczenie progu w pojedynczym roku nie oznacza złamania celu Porozumienia Paryskiego, które odnosi się do średniego ocieplenia w okresie około 20 lat. Jednocześnie eksperci ostrzegają, że szybki wzrost temperatur skłania ich do zadania sobie pytania, kiedy próg ten może zostać trwale przekroczony.

Czytaj więcej

Planeta

Naukowcy pomylili się w sprawie globalnego ocieplenia? Ostrzeżenie eksperta

Tempo wzrostu średniej temperatury globalnej jest niewłaściwie szacowane – uważa jeden z czołowych amerykańskich klimatologów. I dodaje – szansa za...

Co wpływa na wzrost średnich temperatur na Ziemi?

Naukowcy podkreślają, że główną przyczyną długoterminowego wzrostu temperatur na Ziemi jest działalność człowieka, przede wszystkim emisja gazów cieplarnianych. Jednocześnie naturalne czynniki powodują, że temperatura może rosnąć lub spadać w poszczególnych latach.

Autorzy badania zwrócili uwagę na trzy główne źródła naturalnej zmienności klimatu. Pierwszym są zjawiska El Niño i La Niña – to dwie przeciwstawne fazy zjawiska klimatycznego zwanego Oscylacją Południową (ENSO), które stanowią największe źródło rocznych wahań temperatur. Drugim czynnikiem jest aktywność wulkaniczna, wpływająca na krótkoterminowe ochłodzenia lub ocieplenia. Trzecim źródłem zmienności są zaś zmiany w aktywności słonecznej, które również mają wpływ na roczne fluktuacje globalnej temperatury.

Aby dokładnie przyjrzeć się prawdziwemu trendowi ocieplenia, badacze zastosowali metodę statystyczną, dzięki której udało się oddzielić wpływ naturalnych czynników – takich jak ENSO, aktywność wulkaniczna czy zmiany w aktywności słonecznej – od danych dotyczących globalnych temperatur. Analiza dotyczyła pięciu niezależnych zestawów danych związanych z globalną temperaturą. Pochodziły one z: National Aeronautics and Space Administration (NASA), National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), HadCRUT5 – wspólnego projektu Met Office oraz University of East Anglia, Berkeley Earth oraz Copernicus ERA5, dostarczającego dane klimatyczne w ramach europejskiego programu obserwacji Ziemi.

Chcąc sprawdzić, czy globalne ocieplenie rzeczywiście przyspiesza, naukowcy użyli dwóch metod statystycznych. Pierwsza polegała na dopasowaniu do danych jednej krzywej, dzięki czemu można było zobaczyć, czy tempo wzrostu temperatur zmienia się w czasie. Druga metoda polegała natomiast na znalezieniu momentu, w którym tempo ocieplenia wyraźnie przyspieszyło, a następnie porównaniu średniego tempa wzrostu temperatur przed i po tym punkcie. Dzięki tym analizom badacze mogli stwierdzić, że przyspieszenie globalnego ocieplenia jest wyraźne i statystycznie pewne.

Eksperci zaznaczają, iż obie metody wykazały, że tempo ocieplenia przyspiesza z ponad 98-proc. pewnością we wszystkich pięciu zestawach danych. Jeśli natomiast spojrzeć na pełne, niekorygowane dane, pewność ta spada poniżej 95 proc.. Pokazuje to, jak ważne w badaniach jest uwzględnienie naturalnych wahań klimatu. Według analizy, w latach 1970–2015 średnia globalna temperatura rosła w tempie około 0,2°C na dekadę. Natomiast od lutego 2013 do lutego 2014 tempo wzrostu wzrosło do około 0,34–0,42°C na dekadę, co oznacza najszybszy wzrost w historii pomiarów.

Czytaj więcej

pogoda

Meteorolog: Cieszmy się zimą, póki możemy. Na kolejną może będzie trzeba czekać wiele lat

O zmianie klimatu warto pomyśleć jak o mozolnej wspinaczce na szczyt. Mroźna zima jest jedynie doliną na szlaku – to chwilowe wytchnienie, które ni...

Zmiany klimatu. Spór ekspertów 

Eksperci Carbon Brief zauważają, że nie wszyscy naukowcy zgadzają się co do tempa przyspieszenia globalnego ocieplenia. Portal cytuje między innymi prof. Piersa Forstera z University of Leeds, który twierdzi, że termin „przyspieszenie” jest „pojęciem emocjonalnym i trudnym matematycznie”.

Prof. Michael Mann z University of Pennsylvania stwierdził zaś w rozmowie z CNN, że nie ma dowodów na przyspieszenie tempa ocieplenia w ostatnich dziesięciu latach, a ostatnie rekordy temperatur są efektem zjawiska El Niño.

Dr Zeke Hausfather podkreśla natomiast, że usuwanie efektów El Niño „jest bardziej sztuką niż nauką”, a przyspieszenie ocieplenia może wynikać między innymi z redukcji emisji siarki, która wcześniej „maskowała część globalnego ocieplenia”.