Światu grozi kryzys gorszy niż w 2008 roku. Eksperci: mamy błąd w obliczeniach

Takie wnioski wyciągnęli ekonomiści z University of Exeter oraz eksperci think tanku gospodarczego Carbon Tracker Initiative w raporcie zatytułowanym „Recalibrating Climate Risk”.

„Ekonomiści stworzyli magiczny model gospodarki, w której 3 proc. corocznego wzrostu PKB pojawia się w przyszłości bez końca, bez względu na wielkość strat, jakie przyniosą zmiany klimatyczne. I dopiero od tego tortu, fikcyjnego świata bez zmian klimatycznych, odcina się zakładane 20 proc. na poczet konsekwencji zmian klimatu. W żadnym momencie te modele ekonomiczne nie uwzględniają możliwości strukturalnego spadku wielkości gospodarki” – pisze w raporcie Mark Campanale, szef Carbon Tracker Initiative.

Jak zmiany klimatu wpływają na gospodarkę? 

Jak podkreślają autorzy raportu, obecne tempo zmian klimatycznych na świecie wskazuje, że wzrost temperatur wkrótce przekroczy 2 stopnie Celsjusza w porównaniu do czasów przedprzemysłowych. Wraz ze wzrostem temperatur oraz innymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym i mechanizmach rządzących funkcjonowaniem planety rośnie też zagrożenie ekstremami pogodowymi oraz przekraczaniem kolejnych „punktów bez powrotu”.

Czytaj więcej

Planeta

Zarządzanie śniegiem w erze zmian klimatu. Rośnie nowa „biała żyła złota”

„Obchodzi mnie to tyle, co zeszłoroczny śnieg” – to powiedzenie długo oznaczało, że coś jest bezw...

Ale ta perspektywa praktycznie nie znajduje odzwierciedlenia w symulacjach tworzonych przez ekonomistów pracujących dla rządów i instytucji finansowych. Zakładają oni – zgodnie z tym, co napisał Campanale – pewien stabilny poziom wzrostu gospodarczego, którego tempo może być co najwyżej hamowane za pewien czas efektami wzrostu średniej temperatury globalnej. Do szacowania przyszłości używa się modeli, które sprawdziły się w przeszłości.

Tymczasem upadek ekosystemów czy daleko idące zmiany w środowisku naturalnym – jak zniknięcie pokrywy lodowej Arktyki lub Grenlandii, albo zmiana siły i biegu prądów w Atlantyku – są już na wyciągnięcie ręki, nawet jeśli nie jesteśmy w stanie konkretnie wskazać, kiedy to nastąpi. Fizyczne szkody wynikające z tych procesów mają charakter strukturalny i będą się spiętrzać, potęgując wzajemnie swoje efekty, uderzając w stabilność, która jest fundamentem gospodarki.

Średnie temperatury nie są ważne, liczą się ekstrema pogodowe

Z perspektywy autorów raportu należy przy tym patrzeć nie na średnie statystyczne, które zresztą nie robią zbyt wielkiego wrażenia, lecz na zjawiska ekstremalne. „Społeczeństwa i rynki doświadczają zmian klimatu poprzez lokalne i regionalne ekstrema pogodowe, jak upały, powodzie czy susze, które przynoszą większość gospodarczych czy finansowych zaburzeń, jednocześnie rzadko odciskając piętno na globalnej statystyce” – czytamy.

Wskaźnik PKB – najważniejszy punkt odniesienia dla dzisiejszych modeli gospodarczych – jest, jak zaznaczają eksperci, bardzo szerokim obrazkiem. Nic nie mówi on nam o śmiertelności, zachorowalności, nierównościach, utracie ekosystemów, zaburzeniach społecznych. A to z kolei te czynniki, które mają kluczowe znaczenie w odbiorze społecznym, w tej bliskiej perspektywie, w jakiej przeciętny człowiek postrzega gospodarkę. Na nie w pierwszej kolejności wpływają zmiany klimatyczne i lekceważenie tej perspektywy może doprowadzić do kryzysu gospodarczego na globalną skalę, który ponownie zaskoczy ekonomistów patrzących wyłącznie w perspektywie „makro”.

Czytaj więcej

Wywiady

Czy mroźna zima oznacza, że nie ma zmian klimatu? „Ważne są długoletnie trendy”

W maju 2025 roku, który był chłodny, czy w listopadzie ubiegłego roku, gdy spadł śnieg i było zim...

Do tego należy dodać czynnik ryzyka: wraz z postępem zmian klimatycznych rośnie również – w sposób nieprzewidywalny i nie dający się dokładnie uchwycić – jego poziom. I nie chodzi tylko o to, że kataklizmów jest więcej i przynoszą więcej strat. Wyższe ryzyko przekłada się też na decyzje biznesowe, zwłaszcza inwestycyjne, daleko idące zmiany w strukturze rynku pracy poszczególnych krajów i regionów, dostęp do podstawowych dóbr, jak woda, żywność, energia, infrastruktura.