W Antalyi trwają negocjacje w ramach szczytu klimatycznego COP31, organizacje pozarządowe ujawniły tymczasem aktualny stan polityki klimatycznej poszczególnych krajów. Ranking Climate Change Performance Index ukazuje się od 2005 roku i uwzględnia kraje, których generują łącznie ponad 90 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych. Na liście jest również Polska.

Polityka klimatyczna Polski na cenzurowanym

Ocena jest wystawiana w oparciu o kilkanaście wskaźników należących do czterech kategorii: emisje gazów cieplarnianych (40 proc. ogólnej oceny), energia odnawialna, zużycie energii oraz polityka klimatyczna. Analizy są prowadzone przez kilkuset ekspertów ds. energii oraz klimatu.

 Pierwsze trzy miejsca rankingu tradycyjnie pozostały puste, ponieważ żaden z ocenianych krajów nie uzyskał wystarczająco dobrych wyników we wszystkich kategoriach, ani nie wykonał działań całkowicie zgodnych ze ścieżką prowadzącą do realizacji celów porozumienia paryskiego. 

Czytaj więcej

Europejscy liderzy niezainteresowani szczytem klimatycznym. Długa lista nieobecnych

Czwarte miejsce, po raz szósty z rzędu, zajęła Dania, uzyskując bardzo wysokie oceny pod względem emisji oraz energii odnawialnej, wysokie w kategorii polityki klimatycznej i średnie w zużyciu energii. Autorzy analizy pochwalili ten kraj za znaczącą redukcję emisji gazów cieplarnianych w ciągu ostatnich pięciu lat oraz za wytyczenie nowego, ambitnego celu na 2035 rok (redukcja emisji o 82 proc. względem poziomów z roku 1990). Zauważyli jednak, że obecne strategie nie pozwolą jej go osiągnąć, zatem kraj potrzebuje skuteczniejszych działań klimatycznych.

Doceniono też rolę Danii na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w zakresie finansowania działań klimatycznych – kraj zobowiązał się, że aż 60 proc. środków na cele klimatyczne trafi w formie dotacji na działania związane z adaptacją do zmian klimatu. Autorzy zestawienia podkreślili jednak, że Dania powinna więcej środków przeznaczyć na kwestie finansowania strat i szkód. Doceniono też wysiłki duńskiego rządu w zakresie zrównoważonego rozwoju, wyrażając jednak zaniepokojenie dalszym udzielaniem koncesji na wydobycie gazu.

Oczko niżej znalazła się Litwa, która awansowała od zeszłego roku o cztery miejsca. Głównym powodem osiągnięcia lepszej pozycji w tym roku jest dynamiczny rozwój OZE, będący po części zasługą korzystnej polityki w tym zakresie – litewski rząd uruchomił w 2025 roku program finansowania domowych instalacji fotowoltaicznych, obejmujący zarówno systemy montowane na dachach, jak i udział w zdalnych farmach słonecznych. W styczniu tego roku liczba prosumentów, na których w ogromnej mierze opiera się krajowy system OZE, wyniosła ok. 170 tys., a do końca dekady ma się niemal podwoić. Intensywnie rozwija się również energetyka wiatrowa – w tym roku dodano instalacje o łącznej mocy 732 MW. Dostrzeżono również znaczenie działań na szczeblu lokalnych, podkreślając wkład gmin w renowację budynków i dekarbonizację transportu miejskiego i lokalnego ogrzewania sieciowego. Jednocześnie zwrócono uwagę na zbyt słabe przepisy dotyczące odchodzenia od paliw kopalnych.

Ranking Climate Change Performance Index. Dalekie miejsce Polski

Polska zajęła dalekie, 48. miejsce na 64 badane państwa, choć trzeba dodać, że od zeszłego roku awansowaliśmy w tym zestawieniu o dwa oczka. Polska otrzymała niskie oceny w każdej kategorii poza zużyciem energii, w której oceniono ją na „średnią”.

Autorzy rankingu przyznali, że w obliczu napiętych stosunków między rządem a prezydentem, polityka klimatyczna w Polsce jest ostatnio raczej pomijana, a kraj nie notuje oczekiwanych postępów. Zauważono jednak, że od 2023 roku Polska jest bardziej aktywnym uczestnikiem unijnych rozmów klimatycznych oraz dokonał implementacji szeregu praw, które doprowadziły do wzrostu efektywności w różnych sektorach.

Jedną z głównych uwag było znaczące uzależnienie Polski od węgla, które w 2025 roku wynosiło ponad 50 proc. Choć od 2016 roku odnotowano znaczący spadek (z 78 proc.), udział tego surowca w produkcji energii elektrycznej wciąż jest wysoki. Zauważono też, że modernizacja sieci przebiega powoli, a system jest zcentralizowany, choć na poziomie gospodarstw domowych widać znaczne postępy – w latach 2020-2025 moc instalacji fotowoltaicznych wzrosła o 20 GW. Zdaniem autorów analizy, transformacja jest spowalniana przez niewystarczające skoordynowanie polityki klimatycznej i energetycznej.

Eksperci wezwali polski rząd do wstrzymania dotacji dla nierentownych kopalń węgla i przekierowania środków na modernizację sieci. Podkreślili też, że dekarbonizację warto wesprzeć elektryfikacją, zwracając uwagę na fakt, że sporo budynków w Polsce wciąż wykorzystuje do ogrzewania węglem.

Unia Europejska zajęła miejsce 19., co oznacza awans o jedną pozycję w stosunku do roku ubiegłego. Choć eksperci pochwalili nowy cel klimatyczny na 2040 rok oraz zaktualizowany wkład krajowy (NDC), wytknęli pewne luki i zalecili wzmocnienie polityki klimatycznej, większy nacisk na rozwój OZE, elektryfikacji i efektywności energetycznej oraz opracowanie planu stopniowego wycofywania paliw kopalnych.

Na końcu rankingu znalazły się Stany Zjednoczone (67. miejsce, spadek o dwa oczka) oraz Iran, który zajął miejsce 68., również spadając o dwa miejsca. Podczas gdy Stany Zjednoczone podczas drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa ponownie wycofały się z porozumienia paryskiego, Iran go nigdy nie ratyfikował, nie wyznaczył również celu osiągnięcia zerowej emisji netto. Oba kraje znajdują się w czołówce największych globalnych emitentów gazów cieplarnianych.