Spór o Grenlandię ma drugie dno. Cały świat może oberwać rykoszetem

„Jednostronne przejęcie Grenlandii oznacza ryzyko, że reszta świata utraci dostęp do jednego z najważniejszych miejsc na świecie z punktu widzenia badań klimatycznych” – przestrzega na stronach portalu The Conversation Martin Siegert z University of Exeter.

Jak zauważa badacz, obawy Białego Domu o bezpieczeństwo wyspy i USA są co najmniej przesadzone, jeśli nie pozorowane. „W ramach zawartego w 1951 r. porozumienia obronnego z Danią Stany Zjednoczone posiadają już na Grenlandii bazę wojskową w odległej północnej części wyspy, w Pituffik, dziś skupiającą się na aktywności kosmicznej USA. Z uwagi na to, że oba kraje pozostają członkami NATO, porozumienie umożliwia USA zwiększenie tam swojej wojskowej obecności, jeśli zachodzi taka konieczność” – przypomina Siegert. Wojskowych obiektów USA było tam zresztą więcej w czasach „zimnej wojny”, ale potem stopniowo je zamykano.

Jeśli natomiast chodzi o działalność naukową, Grenlandia przez dekady była otwarta dla naukowców z całego świata, z czego korzystała m.in. amerykańska NASA. W odróżnieniu od Antarktydy czy norweskiego Svalbardu nie zawarto żadnych międzynarodowych umów dotyczących wykorzystywania obszaru Grenlandii na potrzeby nauki – cała działalność w tym miejscu odbywała się dzięki życzliwości rządu w Kopenhadze.

Biorąc pod uwagę stanowisko Waszyngtonu wobec globalnej polityki klimatycznej – ponowne wycofanie USA z Porozumień paryskich czy rychłe wyjście Amerykanów z Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC) – trzeba się liczyć z tym, że Grenlandia wypadnie z listy lokalizacji „klimatycznych” projektów naukowych.

Grenlandia: Poligon dla ekspertów klimatycznych

„Gdy patrzymy na Grenlandię z pokładu helikoptera, umyka nam skala. Gdy wydawało mi się, że patrzę na dryfujące lodowe kry, w rzeczywistości patrzyłem na zatopione w wodzie góry lodowe wielkości biurowców” – pisał w zeszłym roku glacjolog Tom Chudley. Był to początek dramatycznej relacji o tym, jak pokrywa lodowa Grenlandii nie tyle się topi, ile rozpada w oczach.

Czytaj więcej

Lasy

Kontrowersyjny pomysł na redukcję emisji: Czy zatopienie lasów rozwiąże problem?

Tonący brzytwy się chwyta – tak można podsumować pomysł wycinania drzew w lasach borealnych i spł...

Z danych Duńskiego Instytutu Meteorologii wynika, że między wrześniem 2024 r. a wrześniem 2025 r. wyspa utraciła 105 miliardów ton lodu. W latach 1985-2022 pokrywa lodowa Grenlandii skurczyła się o grubo ponad 3 tysiące kilometrów kwadratowych. I nic nie wskazuje, by trend ten miał się odwrócić. A scenariusz, w którym topi się cała grenlandzka pokrywa lodowa, oznacza wzrost poziomu oceanów i mórz na Ziemi o 7 metrów.

Dramatyczne procesy zachodzące na wyspie, której wielkość – uwzględniając pokrywę lodową – dorównywała niemal Afryce, były dla nauki oczywistym obszarem poszukiwania odpowiedzi na klimatyczne zagadki. Badacze korzystający z gościnności Grenlandczyków opublikowali szereg prac naukowych, m.in. dotyczących topnienia lodowców, losów i tras gór lodowych, podwodnych fal tsunami, które przetaczały się pod powierzchnią Atlantyku, uwięzionych w lodzie mikrobów, zmian w życiu fauny, np. niedźwiedzi polarnych.

„Przyszłość nauki o klimacie oraz transformacja, mająca na celu zabezpieczenie przyszłości świata, zależy od utrzymania dostępu do tej wyspy na warunkach określanych przez ludzi, którzy tam żyją” – pisze w alarmistycznym tonie Siegert. Sugeruje w ten sposób, że Ameryka pod kierownictwem administracji Donalda Trumpa takiego dostępu światu nie zagwarantuje.

Donald Trump wierzy w zmiany klimatu

Naukowcy komentują też z pewną dozą ironii, że gwałtowna chęć przejęcia kontroli nad wyspą przez USA jest też dowodem na prawdziwe stanowisko Białego Domu wobec zmian klimatycznych. „Fiksacja (Donalda Trumpa – red.) na punkcie Grenlandii to przyznanie, że zmiany klimatu są realne” – komentował na łamach „The New York Times” John Conger, ekspert Center for Climate and Security.