Wstręt zamiast zachwytu: Nowe badanie obala mit o miłości człowieka do przyrody

Najnowsze analizy ekspertów wskazują, że rośnie liczba ludzi, którzy odczuwają negatywne emocje – takie jak strach, dyskomfort, a nawet wstręt – w odniesieniu do środowiska naturalnego. Zjawisko to – określane mianem biofobii – zostało przeanalizowane w nowym badaniu naukowców z Uniwersytetu w Lund.

Czytaj więcej

Klimat i ludzie

Jak zmieniła się wieź ludzi z przyrodą przez ostatnie 220 lat? Wyniki badania

Od początku XIX wieku więź człowieka z przyrodą osłabła o ponad 60 proc. — wynika z analizy opubl...

Biofobia. Ludzie coraz częściej czują wstręt i lęk w stosunku do przyrody

„Badania przez długi czas zakładały, że ludzie zasadniczo odczuwają wobec natury emocje pozytywne. My zbadaliśmy tego przeciwieństwo, czyli sytuacje, w których relacja człowieka z naturą jest negatywna, oraz zgromadziliśmy wiedzę na temat tego, jak taka relacja powstaje, jakie ma konsekwencje i w jaki sposób można ją odwrócić” – zauważa Johan Kjellberg Jensen, naukowiec z Uniwersytetu w Lund i główny autor badania, które opublikowane zostało w czasopiśmie naukowym „Frontiers in Ecology and the Environment”. 

Eksperci przeanalizowali niemal 200 artykułów naukowych z różnych dziedzin badawczych, pochodzących z całego świata, w tym ze Szwecji, Japonii oraz Stanów Zjednoczonych. Ich celem było możliwie najszersze opisanie, czym jest zjawisko biofobii, skąd się ono bierze oraz jak można z nim walczyć. 

Naukowcy podkreślają, że ich analizy wykazały, iż negatywne emocje wobec natury kształtowane są zarówno przez czynniki zewnętrzne – otoczenie, stopień kontaktu z przyrodą czy narracje obecne w mediach – jak i przez czynniki wewnętrzne, obejmujące stan zdrowia oraz cechy emocjonalne jednostki.

Eksperci zauważają, że zaobserwować można oznaki pogarszania się relacji ludzi ze zwierzętami, roślinami i ogólnie naturą w szerszym ujęciu na przestrzeni czasu. Zdaniem Johana Kjellberga Jensena brak kontaktu z przyrodą oraz ograniczona wiedza na jej temat mogą wzajemnie się wzmacniać, tworząc negatywną spiralę: „Urbanizacja w połączeniu z postawami rodziców może zwiększać negatywne odczucia i poczucie zagrożenia w środowisku naturalnym wśród dzieci – co staje się szczególnie istotne, ponieważ coraz więcej dzieci dorasta w miastach” – mówi badacz.

Jak wskazuje Jensen, kontakt z naturą wiąże się z wieloma korzyściami zdrowotnymi, takimi jak redukcja stresu czy poprawa wyników szkolnych u dzieci. Analizowane badania pokazują jednak, że negatywne emocje wobec przyrody mogą sprawiać, iż nie korzystamy z tych korzyści.  Dodatkowo mogą one sprzyjać także postawom i zachowaniom sprzecznym z działaniami na rzecz ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju. Przejawia się to między innymi niechęcią wobec gatunków, które w rzeczywistości są niegroźne, a nawet mają dobre działanie na człowieka.

Czytaj więcej

Klimat i ludzie

Polska krajem o niskim poziomie więzi z naturą. Kto na czele rankingu?

Brytyjski zespół badaczy przygotował badanie, które objęło ponad 50 tysięcy osób w 61 krajach na...

Johan Kjellberg Jensen ma nadzieję, że przedstawiony przegląd badań sprawi, iż biofobia będzie lepiej rozumiana i częściej uwzględniana w badaniach naukowych, a także pomoże w znalezieniu skutecznych sposobów radzenia sobie z tym zjawiskiem.

Jego zdaniem jednym z kluczowych kroków jest zwiększanie kontaktu ludzi z naturą, na przykład poprzez rozwój terenów zielonych oraz wzmacnianie bioróżnorodności w miastach, co może umożliwić dzieciom zdobywanie pozytywnych doświadczeń związanych z przyrodą już na wczesnym etapie życia.