Z tego artykułu się dowiesz:
- W jaki sposób oświetlenie miejskie wpływa na rytm dobowy ptaków?
- Jakie zmiany w zachowaniu ptaków są związane z zanieczyszczeniem światłem?
- Jakie gatunki ptaków są najbardziej podatne na oddziaływanie sztucznego oświetlenia?
Zakłóca naturalny rytm dobowy, zaburza wydzielanie melatoniny, powodując bezsenność, i doprowadza do tzw. zmęczenia światłem – takie konsekwencje dla ludzkiego zdrowia ma mieć tzw. zanieczyszczenie światłem, czyli wszechobecne oświetlenie ulic czy budynków. I choć w porównaniu z innymi rodzajami zanieczyszczeń może wydawać się ono mało uciążliwe, to jest bardzo istotne – i to nie tylko dla ludzi, ale i dla zwierząt.
Zanieczyszczenie światłem w miastach. Jak reagują ptaki?
Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie „Science” wskazują, że zanieczyszczenie światłem w postaci wszechobecnego oświetlenia – powoduje ono, iż ptaki zamieszkujące tereny miejskie pozostają aktywne znacznie dłużej niż zwierzęta żyjące na wsiach czy w mniejszych miejscowościach.
Z analizy naukowców wynika między innymi, że sztuczne oświetlenie sprawia, iż żyjące w miastach ptaki śpiewają średnio o 50 minut dłużej każdego dnia. Niektóre gatunki budzą się zaś godzinę wcześniej i zasypiają godzinę później niż osobniki żyjące w środowisku naturalnym.
Czytaj więcej
Choć zwykle dzikie gęsi zobaczyć można było w Polsce na niebie w okresie przedwiośnia, to ostatnio – w miesiącach zimowych – też można zaobserwować...
Badanie, którego wyniki opublikowano w „Science”, opierało się na nagraniach przekazywanych przez miłośników ptaków za pośrednictwem projektu BirdWeather – bazy, tworzącej globalną bibliotekę „ptasich głosów”. Sztuczna inteligencja pozwala zidentyfikować gatunki ptaków występujące w ogrodach czy parkach. Łącznie naukowcy przeanalizowali już 2,6 miliona porannych wokalizacji ptaków oraz 1,8 miliona rejestracji ich wieczornych dźwięków. Analiza objęła setki gatunków. Eksperci – by dowiedzieć się, jaki wpływ na aktywność ptaków ma zanieczyszczenie światłem – dane BirdWeather zestawili z globalnymi pomiarami satelitarnymi dotyczącymi tego zjawiska.
„BirdWeather otworzył drogę do badań behawioralnych na niespotykaną dotąd skalę geograficzną i czasową” – podkreśla dr Pease. „Dzięki temu mogliśmy zacząć uczyć się na skalę nigdy wcześniej nieosiągalną, jak ptaki reagują behawioralnie na czynniki związane z działalnością człowieka” – zaznacza.
Zanieczyszczenie światłem to problem nie tylko ludzi
Analiza ekspertów wykazała, że gatunki ptaków żyjące w obszarach o wysokim poziomie sztucznego oświetlenia wydłużają swoją dzienną aktywność średnio o 50 minut. Najsilniej światło wpływać miało na gatunki o dużych oczach w stosunku do wielkości ciała. „Amerykański drozd wędrowny, przedrzeźniacz północny i szczygieł europejski wydłużały swój dzień bardziej niż wskazuje średnia” – wyjaśnia Pease. „Z kolei gatunki o małych oczach, takie jak wróble, nie reagowały na to tak bardzo.
Czytaj więcej
Gorące lato sprawia, iż ptaki wędrowne pojawiają się w Europie o kilka tygodni szybciej niż dotąd. Zjawisko to budzi niepokój ekspertów – istnieje...
Choć skutki wydłużonej aktywności nie zostały jeszcze w pełni poznane, naukowcy podkreślają, że zakłócenia naturalnych wzorców zachowań zwierząt są dla nich bardzo niepokojące. „Wiemy, że brak snu nie jest korzystny dla ludzi, ale ptaki to inny przypadek” – zaznacza Pease. „Wykształciły interesujące strategie radzenia sobie z utratą snu w okresach migracji”– dodaje.
Eksperci podkreślają, że w niektórych przypadkach sztuczne oświetlenie może mieć także swoje plusy – między innymi wydłużać czas żerowania i godów oraz zwiększać przeżywalność piskląt. Jednak zakłócenie naturalnego rytmu dobowego pozostaje poważnym problemem ekologicznym – zauważają.
Według danych zanieczyszczenie światłem dotyczy obecnie około 23 proc. powierzchni Ziemi. Eksperci zauważają jednak, że skala tego zjawiska zwiększa się w bardzo szybkim tempie – zarówno pod względem zasięgu, jak i intensywności.
