Nawet jeśli po czasowym przekroczeniu progów globalnego ocieplenia temperatura na świecie ponownie spadnie, część zmian wywołanych wcześniejszym stanem może pozostać trwała. Dotyczy to m.in. oceanów i wiecznej zmarzliny. Takie wnioski płyną z badania prowadzonego pod kierunkiem Concordia University, opublikowanego w czasopiśmie „Communications Earth & Environment”.
Badanie: Obniżenie temperatury może nie cofnąć skutków ocieplenia
Powrót średniej temperatury na świecie do wyznaczonego celu klimatycznego nie oznacza, że szkody spowodowane wcześniejszym przekroczeniem tego poziomu zostaną cofnięte – wynika z nowego badania.
Naukowcy stwierdzili, że czasowe przekroczenie takich progów ocieplenia jak 1,5 st. C lub 2 st. C może prowadzić do długotrwałych zmian między innymi w oceanach i wiecznej zmarzlinie. Skutki te mogą utrzymywać się nawet wtedy, gdy globalna temperatura ponownie spadnie poniżej wcześniej przekroczonego poziomu.
W badaniu naukowcy wykorzystali model opracowany przez kanadyjski University of Victoria. Pozwala on symulować, jak w różnych warunkach mogą zmieniać się temperatura, oceany, wieczna zmarzlina i inne elementy systemu klimatycznego. Za jego pomocą badacze porównali 42 pary różnych scenariuszy rozwoju zmian klimatu.
Czytaj więcej
Tegoroczne lato przyniosło Europie rekordowe upały, ale ekstremalne temperatury nie ograniczyły się do lądu. Morza i oceany również były wyjątkowo...
W każdej parze badacze porównywali dwa możliwe przebiegi zmian temperatury. W pierwszym temperatura przez pewien czas przekraczała założony poziom ocieplenia, a następnie ponownie spadała. W drugim przez cały analizowany okres pozostawała poniżej progu.
Badacze sprawdzali nie tylko, o ile temperatura przekraczała założony próg ocieplenia, ale też jak długo utrzymywała się powyżej niego. Do tego wykorzystali wskaźnik określany jako „degree-years”.
Badanie wykazało, że im większe było przekroczenie założonego progu temperatury i im dłużej się utrzymywało, tym łatwiej było przewidzieć, jak trwałe mogą być późniejsze zmiany w niektórych elementach systemu klimatycznego.
Wieczna zmarzlina i oceany zagrożone. Niepokojąca prognoza
Nie wszystkie elementy systemu klimatycznego reagowały na czasowe przekroczenie progów ocieplenia w taki sam sposób. Niektóre okazały się znacznie bardziej podatne niż inne.
Szczególnie wyraźnie było to widać w przypadku wiecznej zmarzliny – badacze stwierdzili, że po powrocie temperatur do wcześniejszych poziomów niemal nie dochodziło do odzyskania utraconego przez nią węgla.
W dużej mierze utrzymywały się także zmiany związane ze wzrostem poziomu mórz, ocieplaniem oceanów oraz zawartością tlenu w wodach oceanicznych.
Czytaj więcej
Według danych unijnej usługi ds. zmian klimatu Copernicus, miniony sierpień był, ex aequo z lipcem 2023 roku, najgorętszym miesiącem w historii pom...
Eksperci apelują o zmianę polityki klimatycznej
Naukowcy zaznaczają, że wyniki badania wskazują, iż sama maksymalna wartość wzrostu temperatury nie wystarcza do oceny długoterminowych skutków zmian klimatu. Istotne jest również to, jak długo temperatura utrzymuje się powyżej określonego celu.
Nawet jeśli wzrost temperatury w dwóch scenariuszach jest podobny, jego skutki mogą być różne. Duże znaczenie ma bowiem właśnie to, jak długo podwyższona temperatura się utrzymuje – wskazują eksperci.
Zdaniem autorów badania ma to duże znaczenie także dla polityki klimatycznej. Jak podkreślają naukowcy, wyznaczane cele nie powinny być traktowane wyłącznie w kontekście poziomów temperatury. Znaczenie ma również droga prowadząca do osiągnięcia tych wartości.
Jak wskazują badacze, uwzględnienie tego, jak duże było przekroczenie progów ocieplenia i jak długo się utrzymywało, może pomóc rządom lepiej oceniać przyszłe zagrożenia związane ze zmianami klimatu oraz odpowiednio planować działania adaptacyjne.
Skąd pochodzi badanie?
Tytuł badania: „Irreversible climate changes driven by degree-years of temperature overshoot”
Czasopismo: „Communications Earth & Environment”
DOI: 10.1038/s43247-026-03761-z
