Brytyjczycy w obliczu zmian klimatu. Eksperci wzywają do gromadzenia żywności

Z nowego raportu organizacji National Preparedness Commission – przygotowanego przez prof. Tima Langa, eksperta zajmującego się polityką żywnościową – wynika, że system dystrybucji żywności w Wielkiej Brytanii jest podatny na wiele zagrożeń – m.in. konflikty zbrojne, kryzys klimatyczny czy cyberataki. Zdaniem badacza, Londyn powinien jak najszybciej przyjąć strategię dotyczącą gromadzenia zapasów. 

Czytaj więcej

Na talerzu

UE nie zgadza się na „wegańskiego” kurczaka. Roślinny burger zostaje w sklepach

Negocjatorzy unijni ustalili, że katalog tradycyjnych nazw „mięsnych”, które będzie można używać w odniesieniu do roślinnych produktów, ulegnie usz...

Wielka Brytania: Produkcja rolna nie wystarczy do wyżywienia mieszkańców

W rozmowie z dziennikiem „The Guardian” prof. Tim Lang z University of London podkreśla, że Wielka Brytania produkuje znacznie mniej żywności, niż potrzebuje do wyżywienia własnej populacji. Z tego powodu kraj ten jest szczególnie podatny na wszelkie zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw – ocenia ekspert. 

Raport brytyjskiego rządu z grudnia 2021 r., który dotyczył bezpieczeństwa żywnościowego, wykazał, że kraj produkuje jedynie 54 proc. żywności potrzebnej do wyżywienia własnej populacji. Oznacza to, że prawie połowa produktów spożywczych trafiających na tamtejsze stoły pochodzi z importu.

Dla porównania inne zamożne państwa – takie jak Stany Zjednoczone, Francja czy Australia – w razie potrzeby byłyby w stanie wyżywić swoich mieszkańców. W tym kontekście Wielka Brytania wypada słabo na tle Europy. Holandia – mimo wysokiej gęstości zaludnienia – osiąga poziom około 80 proc. samowystarczalności, zaś Hiszpania – około 75 proc. 

„Nie myślimy o tym wystarczająco poważnie. Unikamy tego tematu” – mówi prof. Lang. Ekspert zwraca uwagę, że w brytyjskim systemie zakorzenione jest przekonanie, iż inne kraje zawsze będą w stanie zapewnić Wielkiej Brytanii żywność. „Domyślne założenie, że inni nas nakarmią, jest głęboko zakorzenione w systemie państwowym Wielkiej Brytanii, a także w sposobie funkcjonowania kapitalizmu rolno-spożywczego w tym kraju” – podkreśla Lang. Jednocześnie dodaje, że inne państwa przyjmują bardziej ostrożną strategię. „Inne są bardziej przezorni. Gromadzą zapasy żywności i mają znacznie bardziej elastyczne systemy niż my. To, co gloryfikujemy jako efektywność, w rzeczywistości stało się podatnością na kryzysy” – mówi.

Czytaj więcej

Na talerzu

Żywność staje się bardziej kaloryczna, ale mniej odżywcza. Spada ilość białka

Rosnące stężenie dwutlenku węgla w atmosferze sprawia, że żywność staje się bardziej kaloryczna, a jednocześnie mniej odżywcza – uważają holendersc...

Spadek produkcji żywności w Wielkiej Brytanii. Eksperci ostrzegają 

Zdaniem ekspertów Wielka Brytania – podobnie jak inne kraje – powinna rozważyć stworzenie zapasów, które wykorzystane zostaną, kiedy kraj będzie mierzyć się z sytuacją kryzysową – wojną, skażeniem żywności czy katastrofą klimatyczną. Obecnie brytyjski rząd zaleca jedynie, by gospodarstwa domowe posiadały w domach zapas żywności na trzy dni. W ocenie badaczy to niewystarczające. 

Mimo ostrzeżeń naukowców władze kraju nie planują wyznaczenia konkretnych celów związanych ze zwiększeniem samowystarczalności żywnościowej. Sekretarz ds. środowiska Emma Reynolds powiedziała ostatnio między innymi, że nie zamierza określać procentowego poziomu produkcji krajowej. „Nie zamierzam podawać konkretnego proc.. Chciałabym zwiększyć produkcję żywności w kraju, szczególnie w ogrodnictwie oraz w produkcji drobiu, gdzie widzę realne możliwości wzrostu. Nie podam jednak konkretnej liczby” – podkreśliła.

Naukowcy wskazują, że sytuacja może się z czasem pogarszać – w ciągu ostatniego roku spadła bowiem m.in. produkcja pszenicy, wołowiny, mięsa drobiowego oraz warzyw. Badacze są zdania, że w takich warunkach nawet niewielkie zakłócenie dostaw mogłoby mieć bardzo poważne konsekwencje dla mieszkańców Wielkiej Brytanii. Specjaliści ostrzegali niedawno, że pojedynczy kryzys może doprowadzić do niepokojów społecznych, a nawet zamieszek związanych z brakiem żywności. „System żywnościowy stał się beczką prochu” – wskazują eksperci. 

Czytaj więcej

Na talerzu

Marnowanie żywności w UE. Jak Polska wypada na tle innych państw Unii?

Nowe dane Eurostatu ukazują skalę marnowania żywności w Unii Europejskiej. W 2023 roku do śmieci trafiało 130 kg jedzenia na osobę.

Systemy dystrybucji żywności w czasach kryzysów

Raport przygotowany przez prof. Langa dla National Preparedness Commission pokazuje, że brytyjski system dystrybucji żywności jest szczególnie podatny na kryzysy. W całym kraju działa 12 284 supermarketów, które są zaopatrywane przez zaledwie 131 centrów dystrybucyjnych. Według eksperta stanowią one potencjalnie łatwy cel w przypadku ataków dronów lub cyberataków. „Dziewięciu największych detalistów odpowiada za 94,5 proc. sprzedaży żywności. To dziewięć firm korzystających z zaledwie 131 centrów dystrybucyjnych. W warunkach wojny dronowej to bardzo łatwy cel” – mówi Lang. Jako przykład badacz podaje sieć Tesco, która odpowiada za prawie jedną trzecią sprzedaży żywności w Wielkiej Brytanii i korzysta jedynie z 20 centrów dystrybucyjnych. „Gdy cztery z dziesięciu największych sieci odpowiadają za trzy czwarte sprzedaży żywności, uderzenie w jedną lub dwie z tych megafirm albo zakłócenie działania ich centrów dystrybucyjnych miałoby ogromny wpływ na społeczeństwo” – ostrzega.

W raporcie zwrócono również uwagę na to, że finansowanie działań przygotowujących społeczeństwo na sytuacje kryzysowe jest zbyt niskie. W latach 2021–2022 brytyjska obrona cywilna otrzymała środki odpowiadające jedynie 0,0026 proc. całkowitych wydatków obronnych. „W rzeczywistości nie istnieją wiążące przepisy, które nakładałyby na rząd centralny lub władze lokalne obowiązek zapewnienia ludziom żywności” – podkreśla Lang.

Sytuacji nie poprawił także brexit – według ekspertów zwiększył on podatność systemu żywnościowego Wielkiej Brytanii na zagrożenia. Zmniejszono m.in. subsydia dla rolników oraz utrudniono import żywności z Unii Europejskiej – największego partnera handlowego kraju. Analiza Uniwersytetu w Sussex pokazuje, że w ciągu trzech lat od stycznia 2021 r. import produktów rolno-spożywczych z UE spadał średnio o 8,71 proc. rocznie w porównaniu z okresem trzech lat przed brexitem.

Czytaj więcej

Na talerzu

Wątpliwości wokół spożywania białka z owadów. Badacze wskazują na zagrożenia

Nowe ustalenia ekspertów wskazują, że spożywanie białka owadów może nie być rozwiązaniem problemów żywnościowych na świecie. Eksperci podkreślają,...

Wielka Brytania: Zmiany klimatu zagrożeniem dla dostaw żywności

Problematyczne są też postępujące zmiany klimatu. Coraz trudniejsze warunki upraw w południowej Europie i Afryce Północnej – wynikające z ekstremalnych zjawisk pogodowych – mogą ograniczyć dostępność importowanych warzyw i owoców. Z danych UK Health Security Agency wynika między innymi, że jeśli obecne trendy dotyczące użytkowania ziemi, klimatu i systemu rolno-spożywczego się utrzymają, to do 2050 r. 52 proc. roślin strączkowych oraz 47 proc. owoców będzie pochodziło z krajów szczególnie narażonych na skutki zmian klimatu. Tymczasem już w 2023 r. złe warunki w Hiszpanii i Afryce Północnej doprowadziły do niedoborów świeżych warzyw w brytyjskich sklepach. Obecnie ponad 80 proc. owoców i ponad połowa warzyw w kraju pochodzi z importu. „Zmiany klimatu, powodzie i susze są częścią podatności systemu żywnościowego” – mówi Lang. „Stworzyliśmy system żywnościowy w imię efektywności, który w obecnych realiach jest nieodpowiedni. Dominacja dużych firm tworzy punkty krytyczne. To generuje podatność na kryzysy.” – wyjaśnia.