MATERIAŁ PRZYGOTOWANY WE WSPÓŁPRACY Z KAUCJA.PL – KRAJOWY SYSTEM KAUCYJNY
– Do tej pory zgromadziliśmy 60 proc. wprowadzonych na rynek w tym roku opakowań. Jestem przekonany, że zaplanowany poziom zbiórki rzędu 77 proc. jest w naszym zasięgu – podkreślał, otwierając konferencję, prezes zarządu Kaucja.pl Piotr Okurowski. Nie powinno to jednak zaskakiwać: jak przypominał, pomimo niepewności i wielu przeciwieństw dla wielu operatorów kaucyjnych system zaistniał już w 2023 r., kiedy została uchwalona ustawa odpadowa.
Piotr Okurowski, Prezes Zarządu Kaucja.pl – Krajowy System Kaucyjny
Nie znaczy to jednak, że należy przyspieszać rozszerzanie systemu. – Czas jest cenny i potrzebny: ustabilizujmy obecny system, zanim zaczniemy rozszerzać go o kolejne frakcje – zastrzegał prezes Kaucja.pl. Ważne jest przygotowanie uczestników rynku do kolejnych wyzwań, ale też wcześniejsze rozwiązanie trudności związanych m.in. z rozliczeniami międzyoperatorskimi czy deficytem urządzeń i punktów odbioru opakowań. – Tematem drugiego roku funkcjonowania systemu będzie wiedza o tym, co zrobić z zebranym surowcem – dodawał.
Rozszerzanie systemu kaucyjnego o szkło jednorazowe budzi oczywiście wielkie emocje, głównie ze względu na niepewność co do planów rządu, który nie ukrywa ambicji zrobienia kolejnego kroku. Ale też nie nastąpi to szybko, jak uspokajała Anita Sowińska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, prace potrwają zapewne co najmniej dwa lata. – To nie jest łatwe dziecko – mówiła o systemie wiceszefowa resortu. – Ale widać, że włożony w nie wysiłek przynosi efekty: opakowaniom można nadać wartość. I to naprawdę dobry wynik, jak na pierwszy rok działania. System kaucyjny to nie tylko reforma, ale styl życia i test gotowości na obieg zamknięty – podsumowywała.
od lewej: Piotr Okurowski Prezes Zarządu Kaucja.pl – Krajowy System Kaucyjny, Marián Áč Prezes Zarządu Správca zálohového systému n.o., Prezes European Deposit Return Systems Association (EDRSA), Saulius Galadauskas Prezes Litewskiego Stowarzyszenia Browarników, Przewodniczący Rady Litewskiego Administratora Systemu Kaucyjnego (USAD)
W szerokim kontekście polski system kaucyjny osadzała też Anna Larsson, dyrektor projektu rozwoju gospodarki cyrkularnej organizacji Reloop Platform. – Selektywna zbiórka istniała wcześniej, ale nigdy nie przynosiła takich rezultatów. Dzięki systemowi będziemy dysponować dodatkową ilością recyklatu rzędu 790 tys. t, a w przypadku aluminium kaucja przyniesie dodatkowe 46 tys. t – szacowała, zauważając, że surowce – zarówno recyklat, jak i ropa, z której produkowany jest PET – są przez Europę niemal w całości importowane, zatem systemy kaucyjne pozwalają to uzależnienie ograniczyć, a w przyszłości wręcz zlikwidować. I przede wszystkim pozwalają ograniczyć zaśmiecenie. – A 80 proc. tych odpadów to opakowania po napojach i żywności na wynos – zauważała.
Na wielki wysiłek – i wielkie dzieło, jakim jest system zbiórki bez precedensu w historii kraju – składa się jednak wiele mniejszych płaszczyzn działania. Konferencja Kaucja 360 objęła tematycznie wszystkie najważniejsze. Osiem kolejnych paneli poświęconych było kolejno przystawalności stanowionego w Polsce prawa w zakresie zbiórki odpadów do realiów biznesu, problemów z logistyką, która jest spoiwem całego systemu, perspektywie wprowadzających – a zatem producentów napojów – w tym także koncernów, które powoływały do życia operatorów systemu kaucyjnego, problemom, jakie pojawiają się w przypadku recyklingu surowców pochodzących ze zbiórki, technologiom zastosowanym do umożliwiania i usprawnienia procesu oddawania opakowań, roli i doświadczeniom handlu, który dla konsumenta jest „twarzą” systemu, czy wreszcie – porównaniu doświadczeń operatorów kaucyjnych w Polsce z doświadczeniami operatorów z innych krajów, w tym przypadku przede wszystkim z Litwy i ze Słowacji. Wyjąwszy ostatni z paneli, sfery te nie przypadkiem znalazły się w programie konferencji: w każdej z nich można mówić o sukcesach, ale w każdej też pozostaje jeszcze wiele do zrobienia.
Podczas konferencji zaprezentowano też przygotowany przez Kaucja.pl raport „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl”, w którym podsumowano pierwszy rok istnienia systemu w liczbach. Zaakcentowano w nim jeszcze jeden istotny aspekt: społeczną akceptację systemu. 93 proc. badanych przynajmniej raz zwróciło opakowania w ramach systemu, 83 proc. robi to przynajmniej raz w miesiącu. Społeczna akceptacja samej idei systemu jest wysoka – skądinąd wyższa niż w czasie jego debiutu, co jest niemałą zasługą uczestników rynku – 71 proc. badanych uważa system za potrzebny, 66 proc. chce jego kontynuacji, 58 proc. uważa, że korzyści z niego przeważają nad niedogodnościami. A w sytuacjach, gdy doszło do przerwania próby zwrotu (być może ze względu na przepełniony automat, awarię lub jakąś inną niedogodność), aż 65 proc. badanych użytkowników podjęło później kolejną próbę zwrotu.
„Po roku wyzwanie nie polega już przede wszystkim na przekonaniu Polaków, żeby zaczęli zwracać opakowania” – piszą autorzy raportu. „Kolejnym etapem jest przejście od dostępności do niezawodności, a następnie do rutyny” – dodają, wyliczając potrzeby: sprawniejsze kaucjomaty, zwiększenie liczby dogodnie zlokalizowanych punktów zbiórki czy krótszy czas zwrotu. Dyskusje, jakie odbyły się podczas konferencji, pozwalają wskazywać kierunki i sposoby, by te cele – oraz wiele innych – osiągnąć.
MATERIAŁ PRZYGOTOWANY WE WSPÓŁPRACY Z KAUCJA.PL – KRAJOWY SYSTEM KAUCYJNY
