Naukowcy wskazują, że rosnące temperatury oraz zmieniające się wzorce opadów mogą przyspieszać rozprzestrzenianie się trudnych do leczenia infekcji.
Bakterie oporne na antybiotyki. To efekt powodzi, wysokich temperatur i susz
Badanie opublikowane w „The Lancet Planetary Health” przeprowadzili naukowcy z kilku ośrodków badawczych, w tym Chińskiej Akademii Nauk i Uniwersytetu w Cambridge. W ramach projektu przeanalizowano ponad 480 tys. genomów bakterii salmonelli pochodzących ze 139 krajów, zebranych w latach 1940–2023.
Analiza wykazała, że wzrost temperatur oraz zmiany w poziomie opadów są powiązane ze zwiększaniem się liczby genów odpowiedzialnych za odporność salmonelli na antybiotyki. Badacze przypominają przy tym, że bakteria ta jest jedną z najczęstszych przyczyn zatruć pokarmowych i chorób powodujących biegunkę na świecie. Każdego roku powoduje dziesiątki milionów zakażeń.
Czytaj więcej
Eksperci po raz kolejny ostrzegają, że jednym z tragicznych skutków zmian klimatu może być to, że w Europie pojawią się niebezpieczne choroby – mię...
Jak podkreślają eksperci, głównym źródłem problemu antybiotykooporności pozostaje nadużywanie i niewłaściwe stosowanie antybiotyków – w takich warunkach bakterie odporne na leczenie mają bowiem większe szanse na przetrwanie, rozmnażanie się i dalsze rozprzestrzenianie. Okazuje się jednak, że znaczenie mają również warunki klimatyczne. Według ekspertów wyższe temperatury sprzyjają szybszemu namnażaniu się bakterii oraz wymianie genów między nimi. Z kolei powodzie mogą ułatwiać rozprzestrzenianie się bakterii i genów odpowiedzialnych za antybiotykooporność w wodzie. Problem mogą pogłębiać także susze – podczas długotrwałych niedoborów wody w jej źródłach mogą gromadzić się bowiem pozostałości antybiotyków oraz odporne bakterie, co zwiększa ryzyko ich dalszego rozprzestrzeniania.
Badacze ustalili, że w latach objętych analizą liczba genów odpowiadających za odporność salmonelli na antybiotyki zwiększyła się globalnie o 38 proc. Ich zdaniem około 10 proc. tego wzrostu można powiązać właśnie ze zmianami klimatu.
Badacze odnotowali wzrost liczby genów antybiotykooporności w 82 proc. analizowanych krajów. Najbardziej widoczny wpływ czynników klimatycznych na to zjawisko zaobserwowano na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej, Azji Południowej oraz Afryce Subsaharyjskiej.
Salmonella odporna na leki: Ograniczenie emisji może zmniejszyć skalę problemu
Według prognoz bakterie salmonelli mogą stawać się coraz bardziej odporne na antybiotyki – analizy wskazują, że trend wzrostowy utrzyma się co najmniej do 2100 r.. Eksperci zaznaczają jednak, że nie wszystko jeszcze stracone – wciąż można zrobić wiele, by powstrzymać negatywne skutki zmian klimatu.
Naukowcy podkreślają, że rozwój sytuacji zależy przede wszystkim od działań, które podejmowane są obecnie. Z analiz wynika, że jeśli państwa zrealizują cele klimatyczne zakładające niską emisję gazów cieplarnianych oraz wzmocnią odpowiedzialne stosowanie antybiotyków, poziom genów antybiotykooporności może być do końca wieku o 24 proc. niższy niż w scenariuszu zakładającym najwyższe emisje.
„Wyniki te podkreślają znaczenie łagodzenia zmian klimatu jako strategicznego działania służącego ograniczeniu rozprzestrzeniania się genów antybiotykooporności i ostatecznie zwalczaniu globalnego problemu oporności na antybiotyki” – zaznaczają naukowcy. Jak dodają, przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, wraz z prowadzeniem odpowiedzialnej polityki stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych, jest „niezbędne dla ochrony zdrowia publicznego i zapewnienia skuteczności terapii przeciwdrobnoustrojowych w przyszłości”.
