Chińscy naukowcy testują nowy sposób walki z postępującym pustynnieniem północy kraju. Chcą wykorzystać do tego bambus, roślinę, która szybko rośnie, jest wytrzymała i ulega biodegradacji. Wytwarzane z bambusa bariery mają ograniczać przemieszczanie się piasku, a przy tym być trwalsze od stosowanych od lat konstrukcji ze słomy i mniej szkodliwe dla środowiska niż barier z tworzyw sztucznych.
Chiny walczą z pustynnieniem kraju. „Wielki Zielony Mur” stanie się bambusowy
Po latach stosowania słomy, roślin i tworzyw sztucznych chińscy naukowcy szukają skuteczniejszych sposobów na ograniczenie pustynnienia. Ich uwagę zwrócił bambus – szybko rosnący, wytrzymały i przyjazny środowisku materiał. Badacze liczą, że wykonane z niego rozwiązania pozwolą lepiej stabilizować piasek, a jednocześnie będą trwalsze i bezpieczniejsze niż część metod stosowanych obecnie.
22 lipca władze w Pekinie opublikowały pięcioletni plan ochrony lasów i innych terenów zielonych. Dokument przewiduje między innymi realizację do 2030 r. kolejnych przedsięwzięć w ramach programu znanego jako „Wielki Zielony Mur”. Program został uruchomiony w latach 70. XX wieku. Jego celem jest ograniczenie pustynnienia i zahamowanie ekspansji pustyń w suchych regionach północno-zachodnich, północnych i północno-wschodnich Chin.
Pustynnienie oznacza degradację żyznych terenów prowadzącą do przekształcania ich w obszary przypominające pustynię. Do tego procesu przyczyniają się między innymi nadmierny wypas, wylesianie oraz zmiany klimatu. W ramach walki z tym zjawiskiem Chiny stworzyły rozciągającą się na tysiące kilometrów sieć krzewów, roślin kwitnących i lasów. Stosowane są również fizyczne bariery chroniące przed przemieszczaniem się piasku, w tym charakterystyczne kratownice wykonywane ze słomy.
Słoma działa tylko przez kilka lat. Plastik niesie natomiast ryzyko dla środowiska
Jak zaznaczył cytowany przez „South China Morning Post” Yu Yanglun – badacz z Instytutu Przemysłu Drzewnego Chińskiej Akademii Leśnictwa w Pekinie – słomiane konstrukcje od dziesięcioleci są wykorzystywane do stabilizowania piasku w północnych regionach kraju. „Jednak ze względu na naturalne właściwości tego materiału okres jego skutecznego działania w stabilizowaniu piasku wynosi zazwyczaj tylko od dwóch do trzech lat” – zauważył.
Alternatywą w niektórych regionach są bariery z tworzyw sztucznych, które również mogą ograniczać przemieszczanie się piasku. Według Yu ich stosowanie wiąże się jednak z długoterminowym ryzykiem ekologicznym.
Do walki z pustynnieniem wykorzystywane są także drzewa i krzewy, między innymi rośliny z rodzaju Artemisia. Ich sadzenie powiązano jednak z kolei ze wzrostem liczby alergii na pyłki.
Zdaniem Yu wraz z rozwojem programu „Wielkiego Zielonego Muru” wzrosły również wymagania wobec metod wykorzystywanych do stabilizowania piasku. Oczekuje się, że będą one jednocześnie bardziej przyjazne środowisku, trwałe oraz opłacalne.
Bambus zamiast tworzyw sztucznych. Naukowcy widzą w nim duży potencjał
W odpowiedzi na te problemy Instytut Przemysłu Drzewnego zaproponował wykorzystanie w walce z przemieszczającym się piaskiem „bogatych zasobów bambusa w Chinach”.
Bambus to olbrzymia trawa o zdrewniałych łodygach, występująca naturalnie w Azji, Afryce oraz Ameryce Środkowej i Południowej. Od dawna wykorzystuje się go między innymi jako materiał budowlany. Szybko rośnie, ma niewielkie wymagania dotyczące zasobów, a do tego jest trwały, mocny, elastyczny i lekki.
Chiny dysponują większą powierzchnią lasów bambusowych niż jakiekolwiek inne państwo na świecie. Najnowszy krajowy plan ochrony lasów i użytków zielonych przewiduje dalszy rozwój wysokowydajnych plantacji bambusa, a także intensyfikację prac nad technologiami umożliwiającymi zastępowanie plastiku biodegradowalnymi materiałami produkowanymi z tej rośliny.
Yu poinformował, że jego instytut pracuje nad sposobami zastosowania bambusa bezpośrednio w walce z pustynnieniem. Jednym z rozwiązań są bariery służące do stabilizowania przemieszczających się piasków. Badacze opracowują również wykonane z włókien bambusowych i drzewnych tace przeznaczone do zbierania wody deszczowej.
Chiny: Bambusowe bariery mają zatrzymać pustynny piasek
Naukowcy mieli osiągnąć już postępy w opracowywaniu metod przetwarzania i wyplatania bambusa tak, aby tworzyć z niego kwadratowe konstrukcje stabilizujące piasek oraz wyższe bariery. Informacje te znalazły się w raporcie opublikowanym w ubiegłym roku przez chińską administrację odpowiedzialną za lasy i użytki zielone. „W porównaniu z plastikowymi barierami przeciwpiaskowymi są one odnawialne, biodegradowalne i odporne na starzenie pod wpływem światła” – wskazano w dokumencie.
Według autorów raportu trwałość takich konstrukcji może być znacznie większa niż w przypadku stosowanych obecnie rozwiązań ze słomy. „Bambusowe bariery przeciwpiaskowe mogą mieć żywotność od trzech do dziesięciu lat, ograniczając całkowite koszty o ponad 20 proc.” – czytamy.
Nowe rozwiązanie zostało już przetestowane w prowincji Qinghai. Zdaniem badaczy bambusowe konstrukcje mogłyby w przyszłości zastępować zarówno bariery słomiane, jak i te wykonane z tworzyw sztucznych, a ich zastosowanie byłoby możliwe w różnych warunkach klimatycznych i przy różnych rodzajach piasku.
Wykorzystanie bambusa nie jest jedynym rozwiązaniem analizowanym przez chińskich naukowców. Jednym z branych pod uwagę kierunków jest też uprawa jadalnych grzybów, które miałyby wzbogacać piaszczystą glebę. Prace te są częścią szerszych poszukiwań metod pozwalających skuteczniej i w bardziej zrównoważony sposób zabezpieczać suche regiony Chin przed dalszą degradacją.
